حیات جانوری جزیره

ارسال شده توسط: admin/ 399 0

Revolution Slider Error: Slider with alias hayat not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

حیات جانوری جزیره

در آب‌ ها و خشکى‌ هاى جهان سه سيستم حياتى از نظر تنوع زيستى از بيشترين تنوع جانورى و گياهى برخوردارند اين سه اکوسيستم عبارتند از جزاير مرجانى و جنگل‌هاى حرا و جنگل‌هاى بارانى در جزيره قشم و آب‌ هاى پيرامونى آن دو اکوسيستم‌ هاى اول و دوم حضور دارند وسعت جنگل‌ هاى حرا در قشم بيش از ۲۰۰ کيلومترمربع است وسعت جزاير مرجانى در آب‌ هاى پيرامون قشم مشخص نشده اما بر اساس برآوردهاى مقدماتى در اطراف قشم و تنگه هرمز تراکم مرجان‌ ها و تنوع جانورى وابسته به آن بيش از هر جاى ديگر در خليج فارس است.
تنوع جانورى جنگل‌هاى حرا در سراسر جهان و همچنين در ايران به راستى بى‌نظير است. تنوع بى‌مهرگان جنگل‌هاى حرا فراتر از تصور است. در جزيره قشم مهره‌داران اين سيستم حياتى را که نسبت به بى‌مهرگان از درصد ناچيزى برخوردار است کاملاً شناسايى نشده‌اند.
شناسايى مرجان‌ها، برآورد وسعت و پراکنش آنها و شناخت موجودات وابسته به مرجان‌ها در تنگه هرمز و مجاور قشم به سال‌ها کار مداوم دانشمندان کارشناسان متخصص زيست‌شناسى دريايى نيازمند است.

بيش از ۵۰ گونه از نرمتنان دو کفه‌اى، گاستروپودها، سفالوپودها و خارپوستان، خرچنگ و مرجان در سواحل قشم وجود دارد.
اطلاعاتى که در سال‌هاى اخير در زمينه‌ شناخت مهره‌داران خشکى‌زى و بخشى از جانوران بزرگ دريايى آب‌هاى پيرامون قشم و خشکى‌هاى جزيره جمع‌آورى شده موارد زير را نشان مى‌دهد:

گونه‌هاى شناسايى شده پستانداران قشم عبارتند از ۴ گونه خفاش که يک نوع آن خفاش ميوه‌خوار است، خفاش ميوه‌خوار بزرگ‌ترين خفاش کشور بوده و بيشتر از قشم گزارش شده است.

۴ گونه جونده، يک نوع خارپشت، يک گونه خرگوش، يک گونه روباه و دو نوع نمسى و يک نوع جبير يا غزال ايرانى نيز در قشم شناسايى شده است.

خزندگان شناسايى شده قشم نيز بسيار متنوع هستند. سه نوع مار و ۱۷ گونه مارمولک و يک نوع دوزيست در قشم شناخته شده‌اند.

در ميان مهره‌داران قشم، پرندگان از بيشترين تنوع برخوردارند. فهرست پرندگان شناسايى شده قشم تا سال گذشته ۹۸ گونه بود اما با شناسايى ۷۵ گونه پرنده ديگر، اين فهرست در حال حاضر به ۱۷۳ نوع رسيده است. برخى از اين پرندگان از جمله پرندگان نادر کشورمان هستند که شاهين کبود و حواصيل سبز از آن جمله‌اند.

معدود آهوان باقى‌مانده قشم به دشت‌هاى بسيار زيباى فراز کوه‌ها پناه برده‌اند و آخرين روزهاى پرخطر زندگى خود را در آنجام مى‌گذرانند. نسل آهو در جزيره قشم به شدت در خطر انقراض است. از اين جانواران بسيار زيبا و باارزش که در صورت حضور در جزيره، زيبايى خيره‌کننده‌اى به طبيعت آن مى‌بخشد طى سال‌هاى گذشته هيچ‌گونه حفاظتى به عمل نيامده و با اين ثروت‌هاى باارزش جزيره برخورد مناسبى صورت نگرفته است.
ـ دوزيستان و خزندگان جزيره قشم: با توجه به موقعيت‌ جغرافياى جزيره قشم در خليج فارس و به دليل تنوع نواحى اکولوژيک آن و همچنين به دليل وجود زيستگاه‌هاى متنوع نظير:

محيط تالابى جنگل حرا، پهنه‌هاى گلى، تپه‌ ماهورهاى متنوع، مناطق بيابانى، شنزارها، سواحل شنى، مناطق صخره‌اى، مزارع و باغ‌هاى کشاورزى و چمنزارهاى فصلى ـ مطالعه مقدماتى اکولوژيک توزيع و پراکنش دوزيستان و خزندگان جزيره صورت پذيرفت.
اين مطالعه طى سال‌هاى ۸۲-۸۱ با همکارى پروفسور پاپنفوس (Prof. Papenfus) از دانشگاه برکلى آمريکا در سراسر جزيره انجام و نمونه‌هاى جمع‌آورى شده بر اساس خصوصيات مورفولوژيک، مورفومتريک و مريسيتک شناسايى و کليه نمونه‌ها با فرمالين تثبيت(FIX) شده و در الکل در محل موزه قشم نگهدارى مى‌شوند.
نتايج مطالعه نشان داد که نمونه‌هاى جمع‌آورى شده متعلق به ۱۰ خانواده:
۱) Bufonidae 2) Agamidae 3) Lacertidae 4) Gekkonidae
۵) Scincidae 6) Varanidae 7) Colubridae 8) Viperidae
۹) Cheloniidae 10) Hydrophiidae
اين ۱۰ خانواده شامل ۲۲ جنس و ۲۶ گونه هستند. يک گونه وزغ، ۱۶ گونه سوسمار، ۶ گونه مار (۴ گونه سمى و ۲ گونه غيررسمى) و ۳ گونه لاک‌پشت دريايى تاکنون در جزيره شناسايى شده‌اند. نتايج مهم اين پژوهش که از لحاظ پراکنش دوزيستان و خزندگان در ايران حائز اهميت است بدين شرح است:
۱ ـ گزارش تمامى گونه‌ها به جزء دو گونه سوسمار Pristurus rupestris و Acanthodactylus micripholis از جزيره براى اولين بار است.
۲ ـ گزارش گونه Ophiomorus از جزيره قشم به عنوان دومين گزارش اين گونه از ايران است.
۳ ـ شناسايى گونه Lepidochelys olivacea از جزيره قشم براى اولين بار از خليج فارس گزارش گرديده است.
فهرست گونه‌هاى شناسايى شده در قشم:

نام فارسى نام انگليسى نام علمى
وزغ بلوچى Baluchestan coastal toad Bufo olivaceus
لاک‌پشت سبز Green turtle Chelonia mydas japonica
لاک‌پشت منقار عقابى Hawksbill turtle Eretmochelys imbricata bissa
لاک‌پشت زيتونى ريدلى Olive ridley turtle Lepidochelys olivacea
آگاماى وزغى خاکسترى Grey toad Agama Pherinocephalus Scutellatus
آگاماى چابک Brilliant Agama Trapelus agilis
گکوى زگيلدار بلوچى Baluch rock Gecko Bunopus tuberculats
گکوى دم زبر Keeled rock Gecko Cyrtopodion Scubrum
گکوى شکم زرد Yellow-bellid house Gecko Hemidactylus Flaviviridis
گکوى ايرانى Persian Gecko Hemidactylus Persicus
گکوى ترکى Turkish warty Gecko Hemidactylus turcicus
گکوى سنگلاخ بلانفورد Pristurus rupestris
سوسمار پاشرابه‌ى بلانفورد Acanthodactylus blanfordi
سوسمار پاشرابه‌ى ايرانى Persian fringe
Acanthodactylus micropholis
دايناسورهاى کوچک قشم:

پروفسور تئودور پاپنفوس، متخصص خزندگان و استاد دانشگاه برکلى کاليفرنيا، هر سال به مدت يک ماه براى مطالعه در مورد خزندگان ايران به کشور ما مسافرت مى‌کند. او عضو ارشد مرکز مطالعات خزندگان جهان است و از چند دهه سابقه کار و پژوهش در اين زمينه برخوردار است.

آقاى تئودور پاپنفوس در آخرين مسافرت خود به ايران (سال ۱۳۸۲) دو روز ميهمان سازمان منطقه آزاد قشم بود و طى آن از مناطقپارک ملى شهاب، باغ گياهشناسى قشم و حاشيه جنگل حرا بازديد نمود. خزندگانى که توسط اين متخصص برجسته در جزيره قشم شناسايى شد، عباتند از:
– Bunopus tuberculatus
– Hemidactylus turcicus
– Ophiomorus tridactylus
– Trapelsu agilis
– Acanthodactylus
– Pristurus rupetris
علاوه بر خزندگان جزيره قشم، در جزه هنگام نيز خزنده بزرگ و سنگين وزن Uromastyx aegyptius به تعداد فراوان مشاهده شد.

گونهOphiomorus از جنس خزندگانى است که در شنزارهاى ايران به سر مى‌برد. اين خزنده در اعماق شن‌هاى روان زندگى، حرکت و تغذيه مى‌کند. شب‌ها که شن‌هاى روى تپه‌ها خنک‌تر مى‌شوند به سطح شنزار مى‌آيد و البته به ندرت ديده مى‌شود.
جمعيت اين خزنده که به دليل شکل بدن توانايى شنا کردن درون تپه‌هاى شن را دارد در قشم بسيار زياد است. مشاهده اين خزنده در جزيره باعث تعجب آقاى پاپن فوس شد. اين خزنده پيش از اين در هيچ جزيره‌اى در جهان ديده نشده بود. حضور اين خزنده در جزيره قشم دليل روشنى است بر اينکه در دوره‌هاى گذشته زمين‌شناسى، قشم به سرزمين اصلى ايران متصل بوده است.
مشاهده انواع بسيار جالب خزنده با جمعيت قابل توجه در جزيره قشم موجب حيرت پرفسور پاپنفوس شد. به همين روى، علاقه وافرى براى همکارى‌هاى علمى با منطقه آزاد قشم ابراز داشتند و به همين دليل در مورد نحوه همکارى و زمينه‌هاى مختلف کار توافق اوليه صورت گرفت.

نکته ديگر آنکه قرار است پروفسور آندرسون استاد دانشگاه برکلى و رئيس انجمن خزنده‌شناسى جهان به ايران بيايد. پروفسور آندرسون دو سال قبل کتاب جامع خزندگان ايران را با بيش از ۱۹۰ عکس رنگى در ۴۵۰ صفحه به چاپ رسانده است.

پرندگان قشم

بارزترين پديده طبيعى قشم گوناگونى پرندگان آن است. از ميليون‌ها سال پيش به اين سو حدود چهارميليون پرنده مهاجر به‌طور منظم در فصل‌هاى مختلف سال، به خليج فارس همانند يک زيستگاه ويژه، پناه مى‌آورند.
غنى‌ترين اکوسيستم در جزيره قشم که همه ويژگى‌هاى يک زيستگاه بيولوژيکى کامل را دارد، در شمال غربى جزيره واقع شده است. اين منطقه بخشى از مجمع‌الجزاير هميشه سرسبز جنگل‌هاى مانگرو در تنگه خواران است که بر اساس کنوانسيون رامسر، در فهرست مناطق حفاظت شده بين‌المللى به ثبت رسيده است. در اين مکان، بيشترين تعداد پرندگان و متنوع‌ترين گونه‌ها ديده مى‌شود.
به‌طور کلى، در گشت و گذارى چند روزه در جزيره قشم به آسانى مى‌توان تا ۱۰۰ گونه از پرندگان آن را مشاهده کرد.

جنگل دريايى حرا در قشم شرايطى ويژه و بس مناسب براى آشيانه‌سازى و تغذيه ميليون‌ها پرنده فراهم آورده است. گسترده اين جنگل که روزانه دو بار هنگام مد دريا در آب فرو مى‌رود، شامل توده‌هاى انبوه از گونه درخت Avicennia marina است. اين درخت يکى از ۶۵ گونه شناخته شده مانگرو است که توانسته خود را با آب شور دريا تطبيق دهد و به خوبى در آن رشد کند. سرشاخه درختان حرا اغلب توسط اهالى بومى، به منظور تغذيه دام، مورد استفاده قرار مى‌گيرد.
در منطقه خليج فارس افزون بر ۳۰۰ گونه پرنده شناسايى و به ثبت رسيده که در فصل‌هاى مختلف سال مى‌توان حدود ۱۵۰ گونه از آنها را پيرامون جزيره قشم و در لابه‌لاى درختان حرا مشاهده کرد. برخى از اين گونه‌ها در فصل‌هاى پاييز و بهار، در مسير مهاجرت خود از افريقاى جنوبى و شرقى به سوى اوراسيا و سيبرى، جزيره قشم را به عنوان توقفگاهى براى تجديد قوا برمى‌گزينند و بعضى گونه‌ها نيز براى زمستان گذرانى به اين جزيره مهاجرت مى‌کنند.
پرندگان ساکن اين جزيره را مى‌توان در سراسر سال در مناطق بين جزر و مدى، سواحل صخره‌اى مرجانى، صخره‌هاى ساحلى، پهنه‌هاى گلى و در لابه‌لاى درختان حرا مشاهده کرد. اين آشيانه‌هاى اکولوژيکى سرشار از مواد غذايى هستند که هنوز دست‌نخورده باقى مانده‌اند و همچنين زيستگاه مناسبى را براى آشيانه‌سازى پرندگانى به وجود آورده‌اند که به تابستان‌هاى گرم عادت دارند.
برخى از پرندگان جزيره قشم عبارتند از:

پليکان پا خاکسترى، باکلان، حواصيل خاکسترى، اگرت کوچک، اگرت ساحلى، اگرت سفيد، حواصيل شب، حواصيل هندى، کفچه نوک، فلامينگو، عقاب ماهيگير، کرکس، جيرفتى، هوبره، سليم خرچنگ‌خوار، صدف‌خوار، ديدومک، تله نوک پهن، کاکايى سر سياه، کاکايى پشت سياه، پرستو دريايى دودى، پرستو دريايى کاکلى کوچک، پرستو دريايى معمولى، پرستو دريايى کاکلى، سبز قباى هندى، زنبور خانگى کوچک، دم جنبانک ابلق، دم جنبانک کله زرد، ميوه‌خور، بلبل خرما، سنگ چشم کله سرخ، سوسک چيفچاف، سوسک جنبان، سوک سرسياه، طرقه بنفش، طرقه کوهى، چکچک بيابانى، شهدخور، زرد پر مزرعه، سهره خاکي.
برخلاف بسيارى از پرندگان شکارى که از منابع گوناگون تغذيه مى‌کنند، عقاب ماهيگير منحصراً صياد ماهى است. اين پرنده بر فراز درياها و درياچه‌ها پرواز مى‌کند و در آسمان دور مى‌زند. پس از پيدا کردن طعمه، از ارتفاع پرواز خود مى‌کاهد و در فاصله تقريباً سى مترى آب دريا به پرواز و دور زدن ادامه مى‌دهد. سپس با سرعت بسيار زياد به سوى طعمه فرود مى‌آيد و درحالى‌که نوک بال‌هاى بلندش به عقب خم شده است شيرجه‌اى برق‌آسا مى‌زند و غذاى خود را از درون آب صيد مى‌کند. ماهى‌ها احتمالاً تا آخرين لحظه‌هاى حمله متوجه نزديک شدن صياد خود نمى‌شوند.
پاهاى عقاب ماهيگير بلند و آبى‌ رنگ و ران‌هايش فاقد پرهاى بلند و انبوه است. اين پاها به پنجه‌هاى بسيار قوى ختم مى‌شوند. در نوک انگشتان بلند و قدرتمند اين عقاب چنگال سياه، بلند و تيز قرار دارد. عقاب ماهيگير با اين پنجه‌هاى کاملاً مناسب است که ماهى صيد مى‌کند.
در هنگام شيرجه زدن، ابتدا پنجه‌ها و پاهاى عقاب وارد آب مى‌شوند و مقدارى آب به اطراف پخش مى‌شوند. گاهى همه بدن عقاب نيز به زير آب مى‌رود. در صورت موفق شدن به صيد، عقاب ماهيگير در حالى‌که ماهى را با هر دو پنجه در امتداد بدن نگه داشته است به سمت ساحل پرواز مى‌کند و در نقطه مناسبى از ساحل مى‌نشيند و به خوردن آب مى‌پردازد.
در صورتى‌که ماهى صيد شده بزرگ باشد و با تکان‌هاى شديد بدن خود پرواز را براى عقاب مشکل کند، عقاب ماهيگير در حال پرواز با نوک قوى خود به بخش‌هايى از سر ماهى زخم‌هاى اساسى وارد مى‌کند.
براى کاستن از مزاحمت جانورانى مانند روباه و کاکايى، عقاب ماهيگير محل خوردن ماهى را به دقت انتخاب مى‌کند. او اغلب در نوک صخره‌ها و سنگ‌هاى محصور در آب‌‌هاى دريا مى‌نشيند.
رنگ بدن عقاب ماهيگير به شکلى است که در کار صيد کاملاً مؤثر و مفيد است. پرهاى زيرين بدن عقاب در حال پرواز به رنگ سفيد متمايل به آبى آسمان است. در زير بال‌ها نوار خاکسترى باريکى ديده مى‌شود. پشت بدن و بال‌ها کاملاً تيره رنگ است. نوار سياهى از نوک تا پس سر عقاب ماهيگير کشيده شده که از روى چشم‌ها نيز گذشته است. با اين ويژگى‌ها به آسانى مى‌توان عقاب ماهيگير را شناخت و از عقاب‌هاى ديگر تشخيص داد.
عقاب ماهيگير در نوک صخره‌ها و مکان‌هايى که دور از دسترس جانوران گوشت‌خوار است لانه مى‌سازد. لانه اين عقاب بسيار بزرگ است و از سر شاخه درختان و درختچه‌ها ساخته مى‌شود. قطر لانه عقاب اغلب بيشتر از يک متر است. گاهى سه و به ندرت چهار جوجه در يک لانه مشاهده شده‌اند ولى اغلب يک يا دو جوجه در هر لانه بزرگ مى‌شوند. اشتها و رشد جوجه‌ها بسيار زياد است. عقاب ماهيگير براى سير کردن جوجه‌ها مجبور است به‌طور مداوم ماهى صيد کند. بنابراين، لانه اين عقاب اغلب در نزديکى دريا ديده مى‌شود.
در تمام سواحل صخره‌اى جزيره قشم و همچنين در سراسر جنگل‌هاى دريايى حرا مى‌توان عقاب ماهيگير را به آسانى ديد.
تعداد عقاب‌هاى ماهيگير در قشم بيش از هر نقطه‌اى در ايران است.
عقاب ماهيگير در تمام فصول سال‌ در قشم حضور دارد

لاک پشت- گلخورک

شناکنان به ساحل نزديک مى‌شود که سال‌ها پيش همان‌جا متولد شده بود شب که مى‌شود، جسم سنگين خود را بر روى ماسه‌هاى ساحل به پيش مى‌کشد محلى مناسب مى‌بايد به کمک دست‌ها و پاهاى کوتاه و باله مانند خود، به زحمت زياد گودالى مى‌سازد، بيش از صد تخم مى‌گذارد، روى آنها را دوباره مى‌پوشاند و هنوز هوا تاريک است که فارغ، به آغوش دريا باز مى‌گردد.
جزيره قشم به دليل داشتن سواحل شنى و ماسه‌اى مناسب، همواره در فصل بهار لاک‌پشت‌هاى دريايى بسيارى را براى تخم‌گذارى به سوى خود مى‌کشاند. ساحل شيب دراز در آب‌هاى جنوبى قشم، از جمله مکان‌هاى مناسب براى تخم‌گذارى لاک‌پشت‌هاى بزرگ پيکر دريايى است.
در شب‌هاى مهتاب که نور نقره‌گون ماه، همه سواحل قشم را روشن مى‌کند، تماشاى جانورى با پيکرى سنگين و شکلى غريب، که از دريايى مواج و پرشکوه بيرون مى‌آيد. بيشتر به يک افسانه مى‌ماند تا واقعيت.
حفر گودالى به عمق بيش از نيم متر به کمک باله‌ها، پر کردن گودال‌ با ده‌ها و گاه بيش از صد تخم در کمتر از نيم ساعت، تلاش در مخفى کردن لانه و راه پيمودن جانورى به آن سنگينى به کمک باله، به راستى تماشايى است و تجربه‌اى که اگر بارها تکرار شود نيز باز اعجاب‌انگيز است. اين رويداد به يادماندنى بارها و بارها در سواحل جنوبى قشم، به‌ ويژه در خليج‌هاى دور افتاده اتفاق مى‌افتد.
از ميان هشت گونه لاک‌پشت دريايى شناسايى شده در آب‌هاى جهان، پنج‌گونه به پهنه‌هاى آبى خليج فارس و درياى عمان وارد مى‌شوند: لاک‌پشت سبز، لاک‌پشت عقابى، لاک‌پشت چرمى، لاک‌پشت سرخ و لاک‌پشت رايدلي.
پاکى آب، ورود رودخانه‌هاى متعدد، عمق مناسب و غنى بودن حيات گياهى و جانورى در آب‌هاى کشور ما بيش از آب‌هاى ساحل جنوبى اين دريا است و به همين دليل آب‌هاى شمال خليج فارس براى زندگى لاک‌پشت‌ها به مراتب بهتر و مناسب‌تر است. از ميان پنج‌ گونه لاک‌پشت ديده شده در اين دريا، دو گونه لاک‌پشت سبز و لاک‌پشت عقابى در سواحل ايران بر روى سواحل شنى و ماسه‌هاى نرم با شيب ملايم تخم‌گذارى مى‌کنند.
سواحل بکر جنوبى جزيره‌ى قشم که شيب ملايمى دارند، محل تخم‌گذارى لاک‌پشت‌هاى دريايى هستند. لاک‌پشت‌ها حداقل دو متر و حداکثر ۵۰ متر براى تخم‌گذارى از دريا فاصله مى‌گيرند. همه لاک‌پشت‌ها، شب‌هاى براى تخم‌گذارى به ساحل مى‌آيند. در موارد استثنايى نيز لاک‌پشت‌هايى در حال تخم‌گذارى در روز مشاهده شده‌اند.
لاک‌پشت‌هاى عقابى به ساحل مى‌آيند، اغلب پس از آنکه مسافتى در ساحل جلو مى‌روند، کيفيت ماسه را بررسى مى‌کنند و چنانچه آن را مناسب تشخيص ندهند بدون تخم‌گذارى به دريا باز مى‌گردند.
تعداد تخم‌هاى گذاشته شده در چاله‌ها از ۴۰ تا ۱۵۰ عدد در نوسان است. وزن تخم لاک‌پشت‌هاى عقابى از ۲۶ تا ۳۱ گرم، قطر آن حدود ۴۳ ميلى‌متر و حجم تخم‌ها نيز حدود ۲۵ تا ۳۰ سانتى‌متر مکعب است.
تخريب سواحل ماسه‌اى و برداشت شن و ماسه از آنها، توسعه فيزيکى و ساخت و ساز در سواحل، توسعه راه‌هاى ساحلى و آلودگى نفتى از جمله عواملى است که مکان‌هاى مناسب تخم‌گذارى لاک‌پشت‌ها را به مرور از بين مى‌برد و سبب کاهش نسل اين آبزيان مى‌شود.

خوردن گوش لاک‌پشت در ايران عموميت ندارد اما اعتقاد نادرست به ارزش زياد غذايى و دارويى تخم اين آبزى در ميان برخى افراد، نسل آنها را به شدت تهديد مى‌کند. از ديگر دشمنان لاک‌پشت‌ها که علاقه زيادى به تخم آنها دارد، سگ، روباه و خدنگ است. روباه و سگ با استفاده از قدرت بويايى خود به آسانى محل تخم‌گذارى لاک‌پشت‌ها را تشخيص مى‌دهند و تخم‌ها را از حفره‌ها بيرون مى‌آورند.
تخم‌گذارى لاک‌پشت‌هاى عقابى در سواحل قشم از نيمه دوم اسفند آغاز مى‌شود و حداکثر تا پايان ارديبهشت ادامه مى‌يابد. پس از آن، بين ۴۵ تا ۶۰ روز طول مى‌کشد تا بچه لاک‌پشت‌ها سر از تخم بيرون آورند. دماى کم يا زياد، بر خروج ديرهنگام يا زودهنگام بچه لاک‌پشت‌ها از تخم و همچنين تعيين جنسيت آنها تأثير مى‌گذارد. هر اندازه دماى محيط تخم‌ها بيشتر باشد بچه‌هاى زودتر از ماسه‌هاى سر بيرون مى‌آورند و جنس آنها نيز ماده خواهد شد. اما کاهش دما تأثير معکوس در اين فرايند دارد. طولانى‌ بودن زمان تخم‌گذارى لاک‌پشت‌ها موجب ايجاد تعادل ميان تعداد نر و ماده‌ها مى‌شود.

بيرون آمدن بچه لاک‌پشت‌ها از زير ماسه‌ها ديدنى و شگفت‌انگيز است. ابتدا يک بچه لاک‌پشت دماغ کوچک و سياه خود را از ميان دانه‌هاى ماسه بيرون مى‌آورد. کمى آرام مى‌گيرد و بدون کمترين جنبش و حرکت، مى‌ماند. پس از آن سر بچه لاک‌پشت‌ها تا زير چشم‌ها از ماسه بيرون مى‌آيد، مثل اينکه اطراف را مى‌پايد و بررسى مى‌کند. دقايقى طولانى ممکن است در همين حالت بماند. بدون اينکه کوچک‌ترين حرکتى داشته باشد. گاهى در اين فاصله يک دو بچه لاک‌پشت ديگر نيز سر از ماسه‌ها درمى‌آورند. ممکن است چند بچه لاک‌پشت در کنار هم دقايق متمادى در حالى‌که فقط سرهايشان از ماسه بيرون آمده همچنان بى‌حرکت باقى بمانند. سرانجام زمانى که يک يا چند لاک‌پشت به حرکت درمى‌آيند مثل اينکه حرکت سطح ناگهان باعث جنبش لايه‌هاى زير شده باشد، ده‌ها بچه لاک‌پشت به يکباره با هم به سطح مى‌آيند. در اين حالت مانند آن است که چشمه‌اى مى‌جوشد بچه لاک‌پشت‌ها در هم مى‌لولند و با عجله بيرون مى‌آيند و بلافاصله به سمت دريا به راه مى‌افتند. اين نوزادان را تنها درکى غريزى و حسى به سوى دريا مى‌کشاند و اين آغاز راهى دشوار همراه با خطرهاى بسيار براى آنهاست.

گلخورک
ماهى‌هاى خشک: گلخورک‌ها، که ماهيان خزنده نيز ناميده مى‌شوند، از گونه‌هاى آشنا و دائمى زيستگاه‌هاى مانگرو (حرا) در جزيره قشم به شمار مى‌روند.
گلخورک‌ها در دالان‌ها و حفره‌هايى که در گل و لاى محل رويش درختان حرا به وجود مى‌آيند زندگى مى‌کنند و در هر دو حالت جزر و مد دريا فعال هستند و جزء معدود ماهيان‌اند که بيشتر اوقات خود را خارج از آب مى‌گذرانند.

گلخورک‌ها با ايحاد حرفه در بستر جنگل‌هاى حرا موجب رسيدن اکسيژن به ريشه‌هاى فرو رفته در گل و لاى محل رويش حرا و ادامه حيات آنها مى‌شوند.
گلخورک‌ها از سخت‌پوستان ريز يا بقاياى گياهى و آبزيان کوچک تغذيه مى‌کنند و خود نيز در چرخه حيات غذاى بسيارى از پرندگان آبزى، انواع ماهيان جنگل‌هاى حرا در جزيره قشم هستند. وجود گلخورک‌ها در کنار ده‌ها نوع پرنده و ماهيان ريز و درشت باعث ايجاد نظمى دلپذير در چرخه زنجيره غذايى موجودات جنگل‌هاى حرا شده و علاقه‌مندان بسيارى را براى تماشاى اعجاز طبيعت در جنگل‌هاى دريايى حرا به سوى خود مى‌خوانند.

ماهى هاى زينتى آب هاى اطراف قشم

ماهى‌هاى زينتى (Ornamental fishes) به دليل رنگ‌هاى زيبا و خيره‌کننده و يا شکل‌هاى عجيب آنها مورد توجه قرار گرفته‌اند. اين ماهيان به دو دسته اصلى ماهى‌هاى آب شيرين و ماهى‌هاى آب شور (دريايى) تقيسيم مى‌شوند. اگرچه حجم اصلى تجارت ماهيان زينتى در دنيا به ماهى‌هاى زينتى آب شيرين اختصاص دارد، اما فعاليت بر روى ماهيان زينتى دريايى (آب شور) نيز امروزه در جهان بسيار گسترش يافته و به رغم حجم اندک داراى ارزش بسيار و قابل توجه است. اين امر به خاطر زيبايى و تنوع رنگ‌هاى جذاب اين گونه ماهيان است
ماهى‌هاى زينتى آب شور به دليل همجوارى مرجان‌ها و صخره‌هاى مرجانى، به ماهى‌هاى مرجانى (Coral Reef fishes) نيز معروف هستند. در کشور ما نيز اين ماهى‌ها در اطراف صخره‌هاى مرجانى و پيرامون جزاير مرجانى خليج فارس وجود دارند.
ـ ماهى‌هاى زينتى دريايى: امروز آکواريوم‌هاى دريايى بسيار متداول گشته‌اند. نگهدارى ماهى‌هاى صخره‌هاى مرجانى در آکواريوم که روزگارى غيرممکن مى‌نمود اکنون با پيشرفت تکنولوژى و دست‌يابى به زيست‌شناسى و فناورى نگهدارى اين ماهيان، با ساخت نمک‌هاى مصنوعى دريا و ساير نهاده‌ها روند سريع‌ترى پيدا کرده است به نحوى که در کشورهاى پيشرفته، بسيارى از آنها مورد تکثير و پرورش قرار گرفته‌اند. از طرفى، وجود ماهى‌هاى زيبا در صخره‌هاى مرجانى و آسان شدن ورود انسان به محل زيست طبيعى اين مخلوقات زيبا باعث جذب هزاران توريست از سراسر دنيا براى ديدن صخره‌هاى مرجانى و موجودات ساکن آنها گشته است به‌طورى که سالانه هزاران نفر تنها براى ديدن جزاير و صخره‌هاى زيباى مرجانى کشور مالديو (که به آکواريوم جهان معروف شده) به آنجا سفر مى‌کنند و اين کشور فقط از طريق جذب توريست درآمد فراوانى کسب مى‌نمايد.
نخستين چيزى که در يک نگاه به آبسنگ‌هاى مرجانى توجه هر بيننده‌اى را به خود جلب مى‌کند شفافيت آب و تنوع و تراکم موجودات آبزى اين مناطق است. براى مثال در آبسنگ‌هاى بزرگ مرجانى استراليا (Grate Barrier Reef) بيش از دوهزار گونه از انواع آبزيان در آن زندگى مى‌کنند (Dakin- 1995).
ماهى‌هاى زينتى مرجانى به منظور کسب حداکثر و مناسب‌ترين فضاى اطراف خود از لحاظ شکل رنگ و رفتار به‌گونه‌اى تکامل يافته‌اند که توانايى زندگى در نواحى مختلف مرجانى را پيدا کرده‌اند. آنها براى زنده ماندن به انواع خاصى از غذاها وابستگى پيدا کرده‌اند و براى به دست آوردن آن روش‌ها و ترفند‌هاى ويژه خود را دارند. رقابت بر سر کسب غذا و فضا هميشه در چنين محيط فشرده‌اى در جريان است. اين رقابت شامل تمامى موجودات صخره مرجانى مى‌شود و از مرجان‌ها تا ماهى‌ها همگى در پى حفظ و گسترش قلمرو و فضاى بيشتراند. همين امر باعث به وجود آمدن همزيستى و همسفرگى‌هاى بسيار جالب در بين موجودات صخره مرجانى شده به نحوى که دو موجود براى بقا در دريا به طرز عجيبى به يکديگر وابسته گشته‌اند. از اين ميان، همبستگى شقايق‌هاى دريايى و دلقک ماهيان بسيار مورد توجه قرار گرفته و هميشه از آن به عنوان زيباترين نوع اين همزيستى‌ها ياد مى‌کنند به نحوى که ماهى دلقک از شقايق دريايى به شدت پاسدارى مى‌کند و مزاحمان را از آن دور مى‌نمايد.

ماهى‌هاى مرجانى نيز از صخره‌ها و مرجان‌ها حفاظت مى‌کنند و به محض نزديک شدن ماهى‌ها مزاحم و يا هم‌نوعان خود، آنها را به شدت مورد حمله قرار مى‌دهند چرا که آنجا چراگاه و محل تخم‌ريزى آنهاست. طراوت و زنده بودن يک صخره مرجانى در گرو چرخه اکوسيستم آن است و به محض اختلاف در اين اکوسيستم شاهد از بين رفتن و کم شدن گونه‌ها و در نهايت مرگ صخره مرجانى خواهيم بود.
ـ ماهى‌هاى زينتى خليج فارس: در جنوب کشور عزيزمان در محدوده ۲۴ تا ۳۰ درجه عرض جغرافيايى شمال سواحل زيباى خليج فارس واقع شده است. اين خليج وضعيت نيمه بسته‌اى دارد و از بخش جنوب شرقى از طريق تنگه هرمز که يک گذرگاه استراتژيک است به درياى عمان و اقيانوس هند و آب‌هاى آزاد متصل شده است. خليج فارس به دليل قرار گرفتن در عرض‌هاى زير استوايى، يک زيست‌ کاملاً مخصوص به خود را دارد و به واسطه ارتباط با اقيانوس هند، زيست‌بوم آن تا حدى شبيه مناطق ياد شده است و به علت داشتن اکوسيستم‌هاى مرجانى و ماهى‌هاى خاص آن جزء مناطق مرجانى جهان محسوب مى‌شود.
آبسنگ‌هاى مرجانى خليج فارس با توجه به غناى اکولوژيکى مهم‌ترين منطقه زيست ماهى‌هاى زينتى دريايى منطقه هستند. اگرچه به نظر مى‌رسد که مرجان‌ها به‌طور معمول نبايد در ماوراى عرض جغرافيايى ۵/۲۳ درجه استوا وجود داشته باشند. ولى با توجه به فاصله از خط استوا و قرار گرفتن در عرض‌هاى زير استوايى (ساب تروپيکال) و داشتن آب و هوايى معتدل گرم اين خليج مثال بارزى از انطباق موجودات دريايى به شمار مى‌رود.
در خليج فارس تراکم آبسنگ‌هاى در اطراف جزاير مرجانى مشاهده مى‌شود اگرچه آبسنگ‌هاى حاشيه‌اى در نوار ساحلى نيز به‌صورت پراکنده ديده مى‌شوند، وجود چنين آب و هواى خاصى باعث شده که مرجان‌ها و ماهى‌ها و ساير موجودات دريايى با توجه به تغييرات دائم آب و هواى منطقه داراى دامنه تحمل زيادى نسبت به ساير مناطق گرمسيرى باشند. به همين دليل، اغلب‌ ماهى‌هاى زينتى منطقه خليج فارس بسيار مقاوم به تغييرات دمايى و فيزيکوشيمياى آب هستند.

پراکندگى اين ماهيان در اطراف صخره‌هاى مرجانى و مناطق منتهى به اين صخره‌ها است. تنوع ماهى‌ها زينتى مرجانى و کم و زياد شدن جمعيت آنها و پراکندگى‌شان در فصول مختلف متفاوت است و با توجه به شرايط زيست محيطى و کم و زياد شدن غذا و شرايط آب مهاجرت منطقه‌اى نيز دارند. سنسورهاى موجود در بدن اين ماهيان به محض دريافت علائم تغييرات در شرايط زيست محيطى به آنها فرمان مهاجرت را مى‌دهد و ماهى نيز منطقه خود را عوض مى‌کند.

گونه‌هاى با ارزش ماهى‌هاى زينتى مرجانى خليج فارس محدود هستند. علت اين امر را در مقايسه با ساير مناطق مرجانى و کشورهاى مطرح، نسبت به حجم تشکيلات مرجانى موجود در ايران و اين کشورها بايد بررسى نمود. به علاوه، منطقه آب و هوايى و جغرافيايى نيز از مهم‌ترين دلايل ديگر است. مثلاً طول آبسنگ مرجانى بزرگ استراليا (Grate Barrier Reef) که در حدود ۲هزار کيلومتر است و يا طول آبسنگ مرجانى درياى سرخ که در حدود ۱۶۰۰ کيلومتر است و يا وسعت جزاير مرجانى استوايى فيليپين يا اندونزى با ۱۷۰۰۰ جزيره مرجان و… با حجم تشکيلات مرجانى خليج فارس قابل مقايسه نيستند. طبعاً مناطق مذکور با داشتن تنوع گونه‌اى بسيار و عوامل مهمى همچون وجود زيستگاه مناسب آب و هوايى، غذاى فراوان، قرار گرفتن در مسير آ‌ب‌هاى آزاد اقيانوس و محدودتر بودن عوامل آلودگى‌زا تنوع و فراوانى قابل ملاحظه‌اى دارند. علاوه بر آن عوامل انسانى ديگر مانند به کارگيرى دانش روز و تلاش منسجم و همگانى کشورهاى ذى‌نفع در جهت حفظ و حمايت از صخره‌هاى مرجانى به عنوان پناهگاه‌ ماهى‌هاى زينتى مرجانى باعث شده که نتايج اين تلاش‌ها براى آنها کم‌کم به ثمر بنشيند و آنها نيز از اين منابع به عنوان مهم‌ترين منبع جذب توريست استفاده و بهره‌برداى نمايند.
متأسفانه در خليج فارس فشار زيادى بر اکوسيستم‌هاى مرجانى وارد مى‌شود. عواملى چون طوفان‌هاى مکرر که ساختمان يک صخره مرجانى را به هم مى‌ريزد و گرم شدن آب دريا و منطقه (در سال‌هاى ۷۷ و ۱۳۷۶) يا آلودگى‌هاى متعدد نفتى ناشى از حفارى‌ها و اکتشافات نفتى، تخليه آب توازن نفتکش‌ها، ساخت و ساز اسکله و بندرگاه، ورود پساب‌هاى صنعتى، شهرى، غرق شدن کشتى‌هاى نفتکش و آلودگى‌هاى طبيعى مانند بلوم جلبک‌ها و يا آلودگى‌هاى قارچى و انگلى به ويژه صيد و قاچاق مرجان‌هاى سخت آهکى از جمله عوامل مخرب و تهديدکننده صخره‌هاى مرجانى و به دنبال آن ماهى‌هاى زينتى ساکن آنها است. که لزوم نظارت بيشتر و دقت سازمان‌هاى مسئول در حفاظت از اين ميراث زنده ۵ ميليون سالانه را مى‌طلبد.

ـتنوع زيستى آب‌هاى قشم و ماهى‌هاى زينتى: جزيره قشم بزرگ‌ترين جزيره خليج فارس است. اين جزيره با آب و هواى ويژه و اکولوژى خاص خود و با داشتن ۳ جزيره در اطراف، زيباترين نقطه خليج فارس است. وسعت و تنوع اکولوژيکى هر کدام از ۴ جزيره قشم، لارک، هنگام و هرمز بسيار درخور توجه و حائز اهميت است. از جنگل‌هاى وسيع حرا با اکوسيستم‌ ويژه و منحصر به فرد در منطقه تا سواحل شنى و ديواره‌هاى مرتفع صخره‌اى و سواحل گلى و باتلاقى تا جزيره‌ها و صخره‌هاى مرجانى اين منطقه همه و همه مجموعه‌اى از انواع اکوسيستم‌هاى آبى دريايى را در خود جاى داده است.

فضاى زيرآب‌هاى پيرامون جزيره قشم در هر قسمت بسيار متفاوت است. در طرفى ساحل پوشيده از جلبک‌هاى دريايى و در قسمت ديگر منطقه بين جزر و مدى گلى و در قسمت ديگر ساحل يکدست شنى و در قسمتى ديگر صخره‌هاى و مرجان‌هاى زيباى دريايى باعث شده انواع متنوعى از آبزيان را در اين منطقه از پستانداران بزرگ دريايى چون نهنگ‌ها و دلفين‌ها و کمياب‌ترين پستاندار دريايى نظير دوگانگ‌ها را مى‌توان ديد. به علاوه، ماهى‌هاى بزرگى همچون کوسه نهنگ، (يا کوسه کر) و يا انواع ماهى‌هاى بزرگ مانند کوسه ماهى‌ها، سفره ماهى‌ها، يا ماهى‌هاى خوراکى و تجارى مانند: ماهى‌هاى هوور، هامور، سنگسر، شير، ميش‌ ماهى، شوريده و يا… انواع ماهى‌هاى زينتى دريايى نظير: مارماهى، اسب‌ ماهى، خروس ماهى، فرشته ماهى، پروانه ماهى، زمرد ماهى، دلقک ماهى و بلنى‌ها و گلخورک‌ها و… تا انواع سخت‌پوستان مثل خرچنگ‌ها، ميگو‌ها، لابسترها تا انواع نرمتنان مانند حلزون‌ها و شکم‌پايان، صدف‌ها، هشت‌پاها و يا انواع خارپوستان چون ستاره‌هاى دريايى و توتيا و بالاخره انواع مرجان‌ها و شقايق‌هاى دريايى، کرم‌هاى لوله‌اى و جلبک‌هاى دريايى همه و همه از تنوع زيستى موجودات دريايى در اين منطقه حکايت دارد.
همان‌طور که گفته شد، ماهى‌هاى زينتى قشم نيز در اطراف چهار جزيره و در تمامى اين اکوسيستم‌ها يافت مى‌شوند اما فراوانى آنها در اطراف صخره‌ها و مرجان‌ها و اکوسيستم‌هاى مرجانى بيشتر است.

آکواريوم طبيعى قشم

آب‌هاى قشم تنوع حاوى هزاران تپه و جزيره مرجانى و بيش از ۱۰۰۰ گونه ماهى زينتى و ديگر آبزيان است که گنجينه پرارزش و تنوع جانورى شگفت‌انگيز آب‌هاى قشم را بسيار زيبا و رويايى ساخته است که مى‌تواند يک مقصد کليدى براى جهانگردان سراسر جهان باشد. به‌طور کلى حيات آبى قشم داراى چهار بستر گلى، شنى، صخره‌اى و مرجانى است. به جز بستر گلى که بيشتر در منطقه جنگل‌هاى حرا وجود دارد، بسترهاى ديگر را در جاى جاى آب‌هاى پيرامون قشم مى‌توان مشاهده کرد. بخش اعظم آب‌هاى قشم داراى بستر شنى است و بعد از آن مى‌باشد به بستر‌هاى صخره‌اى و مرجانى اشاره کرد. در هر بستر مى‌توان شاهد گونه‌هاى خاص آن بود، به‌طور مثال در بستر گلى و شنى از گروه بى‌مهرگان، شقايق‌هاى دريايى خاص منطقه، ميگوها و مادر ميگو (Locust Lobster) و از گروه مهره‌داران کفال، شوريده، شبه شوريده، گربه ماهى، مارماهى گلى، چند نوع از سفره ماهيان و کفشک ماهى را مى‌توان نام برد.
در بستر صخره‌اى از جلبک‌هاى قهوه‌اى، قرمز و سبز منطقه ـ که فصل شکوفايى آنها در پاييز است و به‌صورت علفزارهاى دريايى مى‌باشد. و از بى‌مهرگان نظير عروس دريايى، کشتى چسب‌ها، مرجان‌ خاص خليج فارس، کرم‌هاى پرتار منزوى، حلزون‌هاى دو کفه‌اى خوراکى مرواريدساز، نرمتنان بدون صدف، ستاره دريايى، خيار دريايى، توتيا و هشتپا، از گروه ماهيان انواع ماهى‌هاى صخره‌اى، خفاش ماهى، ماهى‌هاى تک خار، سرخار، کوسه سرچکشى منطقه، شاه ميگو (Lobster)، ميگوى تمييزکننده و در بستر مرجانى از گونه‌هاى مرجانى مانند: مرجان سنگى نظير (Porites Acropora) و (Mean Drina) و مرجان‌هاى بادبزنى نظير (Gorgonig)و از ماهيان نواحى مرجانى مانند ماهى جراح، خروس ماهى و خلاصه زيباترين شاه ميگوى جهان با نام علمى (Panulirus Versicolor) را مى‌توان نام برد.

شاه ميگوى قشم

شاه ميگوى خاردار آب‌هاى قشم: خليج فارس با گستره‌اى نزديک به ۲۵۱ هزار کيلومتر مربع، بين ۳۰/۲۶ درجه و ۳۱ درجه عرض شمالى و ۲۰/۵۶ درجه طول شمالى نصف‌النهار گرينويچ واقع شده است و جزيره‌ى زيباى قشم، همچون نگينى بر پهنه‌ى آب‌هاى نيلگون آن مى‌درخشد.
قشم، بزرگ‌ترين و پرجمعيت‌ترين جزيره تنگه‌ى هرمز است که طول آن حدود ۱۳۰ کيلومتر و عرض آن از ۱۰ تا ۳۵ کيلومتر متغير است و شهر قشم در دماغه جزيره از بندرعباس ۱۸ کيلومتر فاصله دارد. اين جزيره که جهتى جنوب غربى ـ شمال شرقى دارد، احتمالاً مرتبط با يک چين‌خوردگى است که حدود ۲۵ ميليون سال پيش (دوره‌ى ميوسن) اتفاق افتاده است. همچنين در اين جزيره، صخره‌هاى مربوط به ۵ ميليون سال پيش (دوره‌ى پليوسن) نيز مشاهده مى‌شوند.
جزيره‌ى قشم توسط کوه‌هاى آهکى که اغلب داراى ديواره‌هاى عمودى هستند، احاطه شده است. اين کوه‌ها به فواصل مختلف از کناره‌ى ساحل قرار گرفته‌اند به‌طورى که بعضى از آنها به‌طور مستقيم در کناره قرار داشته و بعضى ديگر، چندين کيلومتر از کناره فاصله دارند.
سواحل اين جزيره، دندانک دارند و عمق آب به دليل وجود صخره‌هاى زيردريايى کم است. اين صخره‌ها زيستگاه يکى از زيباترين شاهکارهاى آفرينش يعنى، شاه ميگوى خاردار (Spiny Lopster) است. اين موجود سخت پوست که نام علمى Panulirus versicolorبر آن نهاده‌اند، در فرانسه و اسپانيا لانگوست (Langouste) در منطقه‌ى خليج فارس ميگوى لارکى و در بلوچستان ملائو ناميده مى‌شود.

تنوع رنگ و شيوه‌ى آميختن رنگ‌ها بر بدن اين جانور، بسيار چشمگير و جذاب است. بدين‌صورت که لکه‌هايى به رنگ آبى متمايل به سياه و يک نوار سفيد رنگ. سطح سرپشتى اين شاه ميگو را که داراى زمينه‌اى سبز ـ آبى است، مى‌آرايند. همچنين، يک نوار افقى سفيد که دو نوار نازک سياه رنگ آن را احاطه نموده‌اند، سطح پشت هريک از قطعات شکم آن موجود را مى‌پوشانند. پاها و شاخک‌ها در جهت طولى رنگ‌آميزى شده و پايه‌ى شاخک‌ها. به رنگ صورتى روشن‌اند. سطح سرپشتى و شاخک‌هاى حيوان، با خارهايى در اندازه‌هاى مختلف تزيين گشته است.
شاه ميگوها ”جدا جنس“ هستند و در هر نوبت توليد مثل، تعداد زياد تخم پديد مى‌آيد که حيوان ماده به وسيله‌ى پاهاى شنا، آنها را در زير شکم خويش نگهدارى مى‌کند. سپس، از هريک از تخم‌ها موجود کوچکى به نام ”لارو“ متولد مى‌شود. دوره‌ى زندگى لاروى در اين موجود در حدود ۱۸۰ روز است که به دنبال آن دوره جوانى آغاز مى‌شود در طى اين مدت شاه ميگوهاى جوان از نوعى کرم که در زيستگاه آنها موجود است، تعذيه مى‌کنند. پس از چندين مرتبه پوست‌اندازى، شاه ميگوى جوان به يک شاه ميگوى بالغ تبديل مى‌شود.
”شاه ميگوى خاردار بالغ“ که طول عمرش بيش از ۵ سال است، همه چيزخوار بوده و از علف‌هاى دريايى، جلبک‌ها، کرم‌هاى پرتار، دوکفه‌اى‌ها، ساير سخت‌پوستان (مانند کشتى چسب‌ها) و… تغذيه مى‌کنند.
متوسط طول بدن اين جانور ۳۰ سانتى‌متر است و حداکثر آن به ۴۰ سانتى‌متر مى‌رسد. اين خرچنگ‌ها نه تنها سمى و خطرناک نيستند، بلکه به واسطه‌ى بزرگ بودن اندازه‌ى بدن، از نظر علم تغذيه اهميت فراوانى دارند. بنابراين شاه ميگوهاى خاردار، از مهم‌ترين محصولات شيلانى مناطق معتدله و گرمسيرى اقيانوس‌هاى بزرگ جهان، محسوب مى‌شوند.
در صخره‌هاى محل زندگى اين گونه‌ى جانورى، شکاف‌هايى وجود دارد که حيوان در مواقع لزوم مى‌تواند به آنجا پناه ببرد و خود را از روشنايى، شرايط زيان‌بار محيط و دشمنانى چون کوسه‌ها، سفره‌ماهى‌ها، هشت‌ پايان، دلفين‌ها، لاک‌پشتان دريايى و انسان حفظ کند.
اين موجود زيبا که ساکن آب‌هاى کم عمق (تا ۱۵ متر) نواحى گرم است، انتشار جغرافيايى بسيار گسترده‌اى دارد و علاوه بر مناطقى از خليج فارس و درياى عمان، در سرتاسر درياى سرخ (از جنوب شبه جزيره‌ى سينا)، خليج عدن، سواحل شرقى جنوب آفريقا تا ناتال (آفريقاى جنوبى)، ماداگاسکار، جزاير سى‌شل، جزيره‌ى رئونيون، سواحل پاکستان، هند و سريلانکا وجود دارد. اين گونه‌ى جانورى همچنين در خارج از اين مناطق و در اقيانوس هند شرقى و اقيانوس آرام غربى، جنوب ژاپن، مجمع‌الجزاير ميکرونزى، جزاير ساموآ و شمال شرقى استراليا نيز يافت مى‌شود.

مرجان ها

آب‌هاى قشم، با اين تنوع بزرگ جانورى و به ويژه تپه‌ها و جزاير مرجانى آن نه فقط هيچ‌گاه به‌طور کامل و جامع مورد تحقيق قرار نگرفته است بلکه توسط عوامل بيرونى در معرض خطر و تهديد است. در جلوگيرى از روند تخريب مرجان‌هاى منطقه ـ که خود تأثير مستقيم بر روى ساير گروه‌هاى جانورى گياهى دارد ـ ايفا کند.
در اين نواحى، مسائل مربوط به تنوع گونه‌اى و درون گونه‌اى و رقابت بين گونه‌ها و دشمنان و مدافعان مرجان‌ها، براى تحقيقات بسيار مهم است. در آب‌هاى قشم علاوه بر گروه‌هاى ذکر شده، گروه نرمتنان موجود نيز بسيار متنوع و قابل توجه است. اين گروه شامل شکم‌پايان، دوکفه‌اى‌ها، ناوپايان، بسپاره صدفان و سرپايان است. از ديگر گروه‌هاى موجود در آب‌‌هاى قشم مى‌توان به سخت‌پوستان که از متنوع‌ترين گروه‌هاى بندپايان بعد از حشرات مى‌باشند اشاره کرد. اين گروه در آب‌هاى قشم در نواحى جزر و مدى، صخره‌اى، گلى و شنى از تنوع خاص برخوردار بوده که مى‌توان به خرچنگ‌هاى پهن و دراز، کشتى چسب‌ها، ميگوهاى عابد، بکشن‌زن و معمولى و خرچنگ دراز دريايى اشاره کرد.

گروه ديگرى که در آب‌هاى قشم موجود است و تاکنون نيز درباره‌ى آن مطالعه کاملى نشده، گروه خارپوستان است.
اين گروه شامل ستاره‌هاى دريايى، توتيا، خيارهاى دريايى و دلارهاى سنگى هستند که در نواحى کم‌عمق زندگى مى‌کنند و بالاخره از گروه ماهيان که از آنها نام برده نشده مى‌توان به گل خورک اشاره کرد در منطقه جنگل‌هاى حرا يافت مى‌شود، همچنين مى‌توان به گونه‌هايى از ماهيان گويى اشاره کرد که بر روى صخره‌هاى بالاى سطح آب منتظر برخورد امواج مى‌باشند.
اگر زيبايى‌هاى موجود در آب‌هاى قشم را مديون مرجان‌ها بدانيم چيزى به گزاف نگفته‌ايم. نقش مرجان‌ها را در آب‌هاى منطقه زمانى بهتر مى‌توان دريافت که بدانيم با نابودى آنها بخش اعظم حيات جانورى منطقه از بين خواهد رفت و اين مطلب علاوه بر خسارات مهم زيست محيطى تأثير بسيار ناگوارى بر چرخه اقتصادى منطقه به همراه خواهد داشت.
مرجان‌ها علاوه بر تأمين مواد غذايى براى اغلب گونه‌هاى موجود، نقش بسيار مهمى در تصفيه آب‌هاى منطقه‌ و مهيا ساختن شرايط براى ادامه زندگى ساير گونه‌ها دارند و نيز عامل بازدارنده‌اى در تخريب نوار ساحلى بر اثر طوفان‌ها و امواج پرقدرت هستند. در حقيقت، مرجان‌ها براى سواحل به عنوان يک موج‌شکن طبيعى عمل مى‌کنند.
در آب‌هاى اطراف قشم بيش از سى گونه مرجان وجود دارد. اين رقم در آب‌هاى خليج فارس به بيش از ۷۰ گونه مى‌رسد که بيش از پنجاه گونه آن در آب‌هاى ايران زندگى مى‌کنند. مرجان‌ها به‌طور مستقيم و غيرمستقيم در چرخه حيات آبزيان کوچک پيکر و درشت پيکر منطقه ـ از تغذيه موجودات گرفته تا محلى براى تخم‌گذارى و اختفاى آنها ـ نقش بسيار مهمى دارند. شکارچيان بزرگ، از قبيل کوسه‌ها دلفين‌ها، غذاى مورد علاقه خود را در بسترهاى مرجانى به راحتى مى‌يابند. تداوم اين حيات آبى قشم و زيبايى‌هايش در گروه حفظ مرجان‌هاى منطقه است.

گورستانهای تاریخی قشم

ارسال شده توسط: admin/ 299 0

Revolution Slider Error: Slider with alias gorstan not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

گورستان های تاریخی قشم

جزیره قشم به دلیل پیشینه تاریخی خود که حتی قبل از میلاد مسیح(ع) نیز آباد و دارای جمعیت قابل توجه و مرکز حکومت جزایر و بنادر خليج فارس بوده است. در هر گوشه و کنار قشم آثاری از گذشته یافت مى‌شود که در آن میان وجود گورستان‌هاى قدیمى‌در کنار منزلگاه‌هاى متروکه، قلعه‌ها، حصار و برج‌ها در کناره‌هاى سواحل و جای جای‌اين جزیره زیبا حکایت از سکونت گذشتگان و چگونگی زندگی با طرز تفکر و فعالیت‌هاى سیاسی، نظامی، اقتصادی و شرح حال زندگی اشخاص برجسته دارد.
در خود شهر قشم چندین گورستان دایر و متروکه از قدیم وجود دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند از گورستان‌هاى:

محله چاه بهار، سید مظفر، کوهی، زیر کوه (محله زیرانگی)، محله مخابرات (گورفرنگی) محله مسنی، سرکوه کولغان و همچنین، در روستاهایی چون کوشه، توریان، لافت، تم سنیتی، جی‌جیان و گربدان نیز گورستان و قبرهای با قدمت زیاد وجود دارند.
به منظور آشنایی و آگاهی دوستداران فرهنگ و تمدن قشم به ذکر مکان‌ها، سنگ نبشته‌ها، آثار و علائم و قدمت کتیبه‌هاى نصب شده بر روی قبرها و یادآوری نام شخصیت‌هاى شناخته شده مى‌پردازیم
روستای کوشه:
در روستای کوشه یک قبرستان قدیمى ‌وجود دارد که آرامگاه بسیاری از بزرگان و علمای جزیره است. علاوه بر آن، در ‌اين روستا مقبره مخروبه شیخ برخ (BOURKH) و نیز مسجد قدیمى ‌و معروف ”برخ“ وجود دارد که مى‌گویند بر روی آتشکده زرتشتیان بنا شده و در سال ۲۴۴ هجری قمری (برابر سال ۸۳۸ میلادی) تعمیر شده است. به ‌اين ترتیب، از سال ۸۳۸ میلادی تاکنون زمانی نزدیک به ۱۲ قرن است که ‌اين مسجد تعمیر شده است.
در اطراف مسجد برخ قبرهایی با اشکال مختلف و زیبایی‌هاى متنوع قدیمى ‌با قالب‌هاى استوانه‌اى سنگی و به شکل قایق (زورق) بادبانی قدیمى ‌وجود که نوشته‌هاى کنده شده بر سطح سنگ‌هاى ‌اين قبرها حکایت از وجود مسلمانان در آن منطقه مى‌نماید و کلمات و الفاظ معنوی با درود بر دوازده امام علیهم صلوات الله اجمعین یا نوشته‌هاى صلی علی امام باقر(ع) و صلی علی امام جعفرالصادق(ع) و صلی علی امام‌التقی(ع) و صلی علی امام زین‌العابدین که در دو طرف سنگ استوانه‌اى که بر روی قبر قرار داده شده کنده‌کاری شده است و هنوز با گذشت زمان و تأثیرات عوامل فرسایشی صحیح و سالم بر جای مانده است.
همچنین نقش‌ها و نوشته‌هاى ترسیمى ‌یا طراحی شده به نام خداوند متعال و به نام امام علی(ع) به صورت درهم در طرحی منظم بر روی ‌اين سنگ طراحی شده است که شمای آن به شکل زیبا و جذاب که از یک سمت الله و از جهتی دیگر علی خوانده مى‌شود، فکر هر مسلمانی را به خود مشغول مى‌کند. همچنین، نقش‌ها و نوشته‌ها و شکل‌هاى ترسیمى ‌و طراحی شده به نام خداوند متعال و به نام امامان و اهل بیت
همگی حکایت از اتحاد و شناخت مسلمانان شیعه و سنی در داشتن اعتقادات مشترک نسبت به اهل بیت رسول گرامى اسلام و تمامى امامان دارد و از آن برهه زمان تاکنون در ‌اين جزیره اين اعتقادات مستحکم است و طرح‌هايی که به صورت درهم در طرحی منظم با چند بعدی ساختن آن در ذهن بر روی سنگ قبور هست موجب آرامش روحی و نشاط هر بیننده مى‌شود.
بر بعضی دیگر از سنگ‌هاى ‌اين قبور نیز صفات خداوند متعال نظیر: حلیم، غفور، رحیم و اسماالحسنی دیگر و همچنین عبارات گهربار لااله‌الاالله محمدرسول‌الله و آياتی از قرآن بر آن نوشته شده است.
این گورستان و مسجد و مقبره معروف و بسیار قدیمى ‌(شیخ برخ) که ساختمان اولیه آن را به قرن اول هجری نسبت مى‌دهند، در روستای کوشه قشم که در حدود ۴۰ کیلومتری غرب قشم واقع شده است قرار دارد.
در اطراف مسجد و مقبره معروف و بسیار قدیمى ‌(شیخ برخ) که ساختمان اولیه آن را به قرن اول هجری نسبت مى‌دهند، در روستای کوشه قشم که در حدود ۴۰ کیلومتری غرب قشم واقع شده است قرار دارد.
در اطراف مسجد و مقبره، گورستان وسیعی قرار دارد که هنوز اهالی جزیره درگذشتگان خود را به آنجا تشییع و دفن مى‌نمایند.
در گورستان روستای کوشه قبرهای بسیاری با قدمت فراوان ـ بیش از هزار سال ـ دیده مى‌شود که کنده‌کاری‌هاى روی سنگ‌ها و تشابه و یکنواختی از نظر دست خط عربی و کوفی و نوع تراش سنگ‌ها و اعتقادات دینی که از نوشتار آنان بر سنگ‌هاى قبور مشخص است حکایت از زمان فتح جزیره به دست امیران رسول گرامى اسلام در عهد خود حضرت رسالت پناه صلی الله علیه و آله و سلم دارد.
در ‌اين گورستان نیز دو تن از علمای بزرگوار و فاضل از خاندان کمال که اجداد آنان به نام‌هاى سعید، نورالدین، علی و احمد در اطراف روستای کردوای قشم مدفون‌اند. در ‌اين قبرستان با قدمت نزدیک به دویست سال که پدر و پسر و از بنیانگذاران مدرسه علوم دینیه روستای بند حاجعلی هستند مدفون گردیده و بر لوح سنگی ضمن وصف شایستگی‌ها و صفات نیکوی آنان به عنوان عالمى ‌برجسته و دانا به مسائل دینی و ارشادکننده مسلمین و سبقت گرفته‌اى نمونه در تقوا به ذکر تاریخ وفات آن پرداخته شده است.
در گورستان کوشه وجود قبوری که سنگ‌هاى استوانه‌اى کنده‌کاری (توخالی) با نوشته‌هاى قرانی (آیه الکرسی) و در دو طرف آن با طرح‌هايی از گل و ستاره و حاشیه چینی زیبا و با طرح‌هاى درهم به نام خداوند متعال و حضرت و امام علی(ع) و نام مبارک امامان با قدمت بیش از هزار سال تاکنون در‌اين روستا پابرجا مى‌باشد و قبوری نیز شبیه آن در روستای گربدان با قدمت ۶۰۰ ساله و در روستاهای همجوار توریان، تم سنیتی، رمکان، جی‌جیان ـ همگی برخوردار از یک نوع خط و نوع جنس سنگ بوده و حکایت از وجود گروهی از حجاران (سنگ‌تراشان) معروف در زمان ورود فرماندهان رسول اکرم (ص) به جزیره داشته که در محل مسجد برخ آتشکده زرتشتیان وجود داشته است.

آنچه امروزه در کتاب خليج فارس و نوشته‌هاى داخل مسجد که بر لوح‌ها و کتیبه‌هاى مانده است حکایت از فتح جزیره در خلال سال‌هاى هشتم و نهم به امر رسول خدا(ص) به دست عمروبن العاص ثقفی استاندار بحرین و یا به نوشته عالم فاضل و سرشناس مدیر و مدرس علوم دینیه صالحیه رمکان جناب‌الشیخ محمد شریف صالحی رمکانی رحمت‌الله علیه که در نتیجه تحقیقات و مطالعات بیشتر کتب دینی از جمله کتاب مروج‌الذهب فتح جزیره را به عهد رسول‌الله مربوط دانسته و تخریب آتشکده زرتشتیان در روستای کوشه و ساخت مسجد را توسط امیر و فرستاده پیامبر (ص) به نام عمروبن‌العاص مى‌داند
و به دنبال آن با ورود اصحاب رسول خدا و صالحان و شایستگان به ‌اين جزیره نور اسلام تا دورترین روستا‌ها و سواحل و بنادر قشم تابیدن گرفت و همه زوایای تاریک را روشن نمود و در طول سالیان بعد مساجد دیگری نیز برای پرستش خدواند یکتا به جای معابد و زیارتگاه‌هايی همچون مهر، میترا، و ناهید در‌اين جزیره ساخته شد و آثار و ادیان گذشته در طی قرن‌هاى متمادی زدوده و یا به صورت قدمگاه‌هاى پراکنده با نام‌هاى اسلامى ‌درآمد.
لازم به یادآوری است که لوحی توسط شیخ محمد شریف صالحی رمکانی عالم فاضل و مدیر و مدرس مدرسه صالحیه رمکان رحمت‌الله که ترجمه‌اى از کتاب مروج‌الذهب به تاریخ سال ۱۳۸۲ محرم‌الحرام مى‌باشد، در مسجد برخ در روستای کوشه و مدرسه رمکان و همچنین بنا به اظهار فرزند محترم وی جناب احمد امین صالحی رمکانی که جانشین پدر بزرگوارشان مى‌باشد ‌اين لوح درموزه سعدآباد تهران نیز در معرض دید عموم قرار دارد
شرح اين لوح که به قلم جناب شیخ صالحی تحریر یافته چنین است:
(فصلی مختصر پیرامون جزیره قشم و بدو افتتاح ‌اين جزیره) سیاح کبیر و مورخ شهیر ابوالحسن علی‌بن‌الحسین مسعودی که از فرزندان عبدالله بن‌مسعود رضی‌الله صحابی بزرگ رسول خدا(ص) مى‌باشد در کتاب معروف خود به نام مروج‌الذهب که در حدود سنه ۳۳۰ هجری قمری چیزی در حدود ۱۰۹۳ سال قبل در قسم جغرافیا در جلد اول صفحه ۹۱ تألیف یافته آنجا که از خليج فارس و بحر فارس سخن مى‌گوید راجع به‌اين جزیره چنین مى‌نگارد:
”در‌اين خلیج بعد از جزیره اولی جزیره‌اى است به نام جزیره لافت که به جزیره بنی کوان معروف است. ‌اين جزیره به دست عمرو بن‌العاص رضی‌الله عنه فتح شده و مسجد او تا ‌اين وقت (یعنی زمان مؤلف) در آن موجود است و در ‌اين جزیره بسیاری از مردم ساکنند و قریه‌ها و آبادی‌هاى متصل دارد و نزدیک‌اين جزیره جزیره‌اى است به نام هیجان (یا هنگام فعلی) و از ‌اين جزیره ارباب کشتی‌ها آب را حمل مى‌کنند.“
و نیز در کتاب سیرت و غزوات رسول اکرم صلی‌الله علیه و اله سلم آمده که رسول خدا(ص) در سال هشتم هجرت یعنی بعد از فتح مکه نامه‌اى به عنوان پادشاه عمان که در آن زمان شهر (دبا) عاصمه و پایتخت عمان بود نوشت و به همراه عمروبن‌العاص فرستاد تا او را به دین اسلام دعوت کند. عمربن‌العاص آمده و نامه و سفارش رسول اکرم(ص) رسانید. پادشاه پس از مکثی و مشورتی اسلام را پذیرفت و به احکام خدای عزوجل و رسول خدا صلی الله علیه و آله گردن نهاده و صدقات و زکات قلمرو خود به عمربن‌العاص تسلیم نمود و باز در کتب سیرت آمده که رسول اکرم (ص) در سال نهم عمربن‌العاص را بر عمان و سرزمین مفتوحه به دست وی فرمانروا و او را عامل خود گردانیده است و او تا زمان رحلت رسول اکرم(ص) که دو سال بعد واقع گردیده در آن دیار بوده است.
از ‌اين تحقیقات و تقاریر به خوبی واضح است که فتح جزیره قشم در خلال سال هشتم و یا نهم هجری بود که فرستاده پیامبر در ‌اين منطقه حاکم بوده است و آنچه در بالا از مسعودی نقل شده موید‌اين است و کاملا با واقعیت منطبق مى‌باشد به آنچه یاقوت حموی در کتاب معجم‌البلدان نوشته و فتح جزیره را به دست عثمان بن ابی‌العاص ثقفی نسبت داده است.
بنابراین، جزیره قشم کنونی یا کشم سابق و یا جزیره بنی کاوان و لافت اسبق زمانی به دین اسلام مشرف شده که خود صاحب رسالت صلی الله علیه و آله در قید حیات بوده است و مى‌توان حدس زد که مسجد کوشه (مسجد برخ) که از لوحه آن به خوبی واضح است که در سال ۲۴۴ هجری تجدید بنا یافته و مسجدی را که مسعودی بدان اشاره کرده همان مسجد عمروبن‌العاص(رض) مى‌باشد چه تجدید بنا پس از تاسیس است اگرچه‌اين حدس نمى‌تواند و در تعیین خود مسجد عمروبن‌العاص قاطعیت داشته باشد.
گورستان‌هاى محلات قشم

۱ ـ قبرستان سید مظفر:
ابتدا در مرکز شهر قشم وجود داشت. بعد از خیابان کشی و ساختمان مدرسه، به نقل از آقای نوربخش نویسنده کتاب خليج فارس، قبرستان سید مظفر تسطیح شده و قسمتی جزء خیابان و پیاده‌رو و بقیه هم در حیاط و زیر بنای مدرسه قرار گرفت و امروز آنچه مى‌بینیم در محل قدمگاه در بهشت زهرا زیارتگاهی گنبدی شکل است که با همت سازمان منطقه آزاد قشم و معتمد ین شیعه تجدید بنا شده است.

۲ ـ قبرستان گور فرنگی:
که در جنوب خور کولغان قشم قرار دارد و در روزگاران پیش مدفن انگلیسی‌ها و پرتغالی‌هاى ساکن جزیره بوده است که جسد ویلیام بافین دریانورد و کاشف معروف و دو نفر دیگر از سربازان انگلیسی که در سال ۱۰۳۱ ه‍. ق در جنگ بین سپاه امامقلی و فرمانده معروف شده است در‌اين مکان مدفون است. ‌اين گورستان قدمتی ۳۹۲ ساله دارد.

۳ ـ گورستان محله مسنی (Mesiny):
سالخوردگان قشم قدمت ‌اين گورستان را بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال مى‌دانند. در گورستان مسنی قبور مردان معروفی چون شیخ حاج رمضان که قبرش جلوی خانه حاج عبدالفاتح کریمى ‌قرار دارد و مردم به زیارت آن مى‌روند فاتحه مى‌خوانند و نذر مى‌کنند و بخور مى‌سوزانند و روی قبر نقل و بادام مى‌ریزند وجود دارد.
از قبور معروف دیگر در‌اين گورستان قبر شیخ قاسم اسنوی است. مى‌گویند او مردی فقیه و حافظ قرآن بود. مردم سرقبرش مى‌روند و فاتحه مى‌خوانند.

۴ ـ گورستان کولغان:
این گورستان در خارج از شهر قشم و بر سر راه درگهان و روی کوه معروف به کولغان قرار گرفته است. در بالای تپه‌هاى کولغان، آثار خانه و معبد و برج و غیره وجود داشته است که همه بر اثر باران و تابش آفتاب و نیز دستبرد به مصالح ساختمانی به تدریج از بین رفته است.

۵ ـ قبرستان توریان:
در گورستان روستای توریان قشم نیز یک قبر قدیمى‌به شکل قبور روستاهای کوشه و گربدان و با همان دست خط کوفی و عربی وجود دارد که بر روی‌اين قبر اشعاری در وصف رسول گرامى ‌اسلام(ص) و در مدح امام علی و وصف جوانی به شیوه رادمردی حضرت علی(ع) بر روی سنگ قبر کنده‌کاری شده است و در انتهای سنگ قبر در سمت پای مرده‌ايه قرآن ـ کل شی‌هالک الاوجهه ـ بر روی سنگ قبر کنده‌کاری شده است که قدمت ‌اين قبر مربوط به زمان همان حجاران (سنگ تراشان) معروف در حدود ۱۰۰۰ سال قبل مى‌باشد.

دیگر قبرهای توریان:
با مراجعه به امام جمعه محترم توریان حاج آقا عبدالخالق توریانی، یادداشت‌هايی از قبوری که دارای قدمت بودند دریافت شد و وی زمانی را که تاریخ آن قابل خواندن بوده یاداشت نموده است. با گذشت زمان تاریخ آن قبور بر اثر عوامل فرسایشی از بین رفته و بدین صورت با همت‌ايشان اطلاعاتی در زمینه قبور قدیمى‌در گورستان به دستمان رسید که از جمله قبوری با نام‌هاى:
ـ شیخ محمدبن شیخ‌الشهید محمد بن شمس‌الدین بن محمد در هفتم رمضان ۹۰۹ که قدمت آن ۵۱۴ سال است.
ـ عفره السامى‌بنت نورالدین اول ربیع الثانی ۸۲۰ ه‍. ق که قدمت آن ۶۰۳ سال است.
ـ عایشه بنت عبدالله بن محمد بن حسین ذوالحجه الحرام ۸۸۳ ه‍. ق که قدمت آن ۵۴۰ سال است.
ـ فاطمه بنت محمد ابن محمود وفات جمادی‌الاخر ۹۰۷ که قدمت آن ۵۱۶ سال است.
ـ خالدبن محمد خالد در ماه ربیع‌الاول ۸۲۳ که قدمت آن ۶۰۰ سال است.
ـ عبدالرحمن عبدالرحیم ۸۰۸ ه‍. ق که قدمت آن ۶۱۶ سال است.
ـ شمس‌الدین، وفات ماه شعبان ۹۰۷ که قدمت آن ۵۱۵ سال است.
ـ صالحه بنت تاج‌الدین کمال در رمضان ۹۲۵ ه‍. ق که قدمت آن ۴۹۸ سال است.
و قبور دیگری که نوشته‌هاى آن بر اثر باد و باران و عوامل مختلف از بین رفته است.
۶ ـ گورستان روستای تم سنیتی(منطقه خرگوشی):
در‌اين گورستان قبور زیادی با دست خط همان حجاران و سنگتراش‌هاى مشابه قبور سایر گورستان‌هاى منطقه که دارای قدمت در حدود ۹۰۰ سال مى‌باشد وجود دارد که بسیاری از‌اين قبور در زیر خاک است و بعضا گوشه‌هايی از‌اين قبور با فرسایش خاک اکنون مشخص شده است و زیارتگاهی گنبدی و مخروبه نیز در‌اين قبرستان وجود دارد که اطلاعی از شناخت صحیح آن در بین پیران محل نبود، بعضی از پیران منطقه آن را خواجه بو اخیر مى‌نامند، و در متون کتب قشم و خليج فارس نیز چیزی در مورد آن یافته نشده است.
اما با توجه به اطلاعات یافته شده و ثبت تاریخ چند قبر از‌اين گورستان توسط امام جمعه توریان:
ـ قبر مرحوم السعید آقا سلطان سالاری به تاریخ وفات روز شنبه ۱۷ ربیع الاول سال ۸۰۰ ه‍. ق با قدمتی در حدود ۶۲۳ سال مى‌باشد

ـ قبر خانم صالحه بنت خواجه جمال به تاریخ وفات ۸۰۹ با قدمتی ۶۱۴ سال مى‌باشد.
ـ قبر سعیده شهیده فردوس مکان با مرور علی کمال به تاریخ وفات ماه جمادی‌الاول ۱۰۳۹ با قدمت ۳۸۴ سال که اشعاری بدین شرح نیز بر قبر وی نوشته شده است:
الا‌اى خردمند روشن ضمیر چو بر خاک ما بگذری پند گیر
که ما را به دنیا دلی شاد بود اجل آمد و شادی بر باد بود
قبر شهیده الفردوس مکان حجی مساه بنت محمود در ماه ذیقعده سال ۸۰۷ ه‍. ق با قدمت ۶۱۶ سال مى‌باشد. بر روی دو طرف سنگ قرار گرفته بر روی ‌اين قبور‌اياتی از سوره بقره (آیه الکرسی) نوشته شده است و بر سنگ قائم بر روی ‌اين کتیبه اسم آنان نوشته شده و بر بعضی دیگر از‌ اين قبور‌اياتی دیگر از قرآن مانند: و قل الحمدالله الذی لم یتخذ له ولد و لم یکن له شریک فی الملک و لم یکن له ولی من الذل و کبره تکبیرا نوشته شده و با حاشیه نویسی در اطراف آن با کلمات گهربار لااله‌الاالله و محمد رسول‌الله تزیین شده است

۷ ـ قبرستان رمکان (مشهور به قبرستان سید عبدالرحیم بزرگ رمکانی)
این قبرستان در کنار حوزه علمیه صالحیه رمکان است که قبور قدیمى‌فراوانی در آن وجود دارد و نوعی نوشته و سنگتراش‌هاى آن نیز شبیه سنگهای قبور تاریخی روستای کوشه ومناطق اطراف است. از جملا قبوری که نوشته‌ها و تاریخ آن مشخص است و به عربی نوشته شده عبارتند از:
۱ ـ الموتوفا المرحوم السعید الشهید حاجی سماالدین بن عتاب الدین یب، نوراسه مرقده و فی شهر جمادی الاول به تاریخ سال ۹۴۹ هجری قمری ـ در یک سمت سنگ‌اين قبر اشعاری‌اين چنین مشخص است.
”الموت کاس و کلی نا س شاربه“
مرگ تشبیه به جامى‌شده که همه مردم از آن جام مى‌نوشند.
والقبر باب و کل ناس داخله
و قبر دری است و تمام مردم از آن داخل مى‌شوند.
قدمت‌اين قبر به چهارصد و هفتاد و چهار سال مى‌رسد.
وفات المرحوم السعید الشهید نوراسه فی مرقدها بی بی رابعه محمد سفاهانی به تاریخ ماه ذیقعده سال ۹۰۳ ه‍. ق قدمت‌اين قبر پانصد و بیست سال مى‌باشد.
۲ ـ قبر فردوس مکان ملا محمد بن داود در تاریخ ربیع الاخر ۱۰۴۴ که قدمت آن سیصدوهفتادونه سال است.
۳ ـ عزالدین محمدبن مولانا عبدالرحمن عالی در ماه صفر ۹۰۹ که قدمت آن پانصد و چهار سال مى‌باشد.
۴ ـ قبر عالی شاه بن علی در گذشته در تاریخ دهم ذیحجه‌الحرام سال ۹۰۳ ه‍. ق که ۵۰۲ سال قدمت آن است. و قبر بی بی روحه در شهر رمکان جنب مسجد جامع قدیمى ‌در نزدیک منزل مرحوم شیخ محمد شریف صالحی که قدمت آن از تاریخ سال ۹۰۳ ه‍. ق تاکنون ۵۲۰ سال است، که ابتدا دارای گنبد بوده و با ورود گروهی در زمان قواسم ـ یا جاسم ـ که از نجد وارد قشم مى‌شوند و مخالف گنبد و آثار قبر بوده‌اند، گنبد‌اين قبر تخریب مى‌شود. همچنین ورود سادات به جزیره در روستای رمکان از ابتدای ورود شاه سیف‌الله قتال جد سید عبد الرحیم معروف با سید بزرگ و فرزندان وی و همچنین سید کمال که در قبرستان داخل شهر رمکان قرار دارد.
به نقل از ”تذکره‌هاشمی“ نوشته مصطفی عبدالرحیم برقان مصطفوی سید قتال در اوایل قرن هفتم ه‍. ق که اوضاع بغداد در اثر حمله مغول و انقراض خلافت عباسیان مردم و منطقه دچار نابسامانی و هرج و مرج گردیده‌اند و عد زیادی از سادات عباسیان و مشایخ علماء دیگر با خدم و حشم و اتباع خود به شهر‌هايی که از فتنه مغول محفوظ بوده مهاجرت نموده‌اند و هر دسته به مکانی متفرق و ساکن شده‌اند. شاه سیف‌الله قتال با عده زیادی از عشیره و اتباع خود بغداد را ترک و از طریق بصره با ساحل‌ايران وارد گردیده، نخست به محل بیابان ساحل خلیج به نام (ماخول) که دارای چند حلقه آب شور بوده وارد مى‌شوند و عشیره سید با حال خستگی و گوفتگی زیاد اصرار مى‌ورزند که آب‌هاى موجود غیر قابل شرب و مردم هم دیگر رمقی برای جابجا شدن در خود نمى‌بینند.
لذا با اشاره سید ابوالفضل که‌اين هم از القاب قتال بوده، در همان حوالی چاهی دیگر حفر کرده و به فضل خداوند آب شیرین و گوارا پیدا و موجب خوشی و سرور همراهان گردیده و آن محل شوره زار به منطقه سبزه‌زار مبدل شد و اما بعد از ان منطقه ماخول را به پرچه قتال یاد نمودند و از آن به بعد ساکنان اطراف برای شفای بیماران و گرفتن حاجت آب، آن را مى‌آشامیدند و با خود به جاهای دور مى‌بردند.
سید محمد عمر ابوالفضل معروف با شاه سیف‌الله قتال متولد سال ۵۷۸ ه‍. ق فرزند سید فخرالدین معلی بوده که در اوایل قرن هفتم هجری به سواحل‌ايران وارد شده و حسب اطلاع از تحقیقات جمع‌آوری شده و اظهارات شیخ احمد امین رمکانی، سید قتال که از اجداد سید عبدالرحیم و سیدکمال از سادات منطقه قشم مى‌باشد وجود قبر آنان نیز از قدمتی بیش از ۸۰۰ سال برخوردار است و به لحاظ داشتن کرامات به عنوان زیارتگاه برای مردم قشم شناخته شده و مردم به زیارت آن رفته و با نذر کردن و راز و نیاز با خداوند متعال در کنار مزار انسانی صالح شادمان و مستجاب الدعوه به منزل خود باز مى‌گردند.

۸ ـ گورستان لافت کهنه با قدمت تاریخی
در اطراف زیارتگاه سیدحسن پسر سیدمنصور در لافت کهنه، قبرستانی وجود دارد که به قول سدیدالسلطنه کبابی، الواح آن مقابر به تاریخ هزار و سیصد و هفتاد و دو و سال هزار و صد و سیزده دیده مى‌شود.
اعتقاد بر ‌اين است که مقابر مسلمانان در لافت، یادگار دستبرد عثمان ثقفی و علاء خضر مى‌(جانشین عثمان در فرمانداری بحرین) در سال شانزدهم هجری، ۶۳۸ ـ م به جزیره قشم است. در‌اين قبرستان که تابلویی به نام قبرستان دارالمغفره دارد، قبور دارای قدمت فراوانی بوده و تکه سنگ‌هاى نوشته شده قدیمى‌که در حال حاضر شکسته شده و در حال از بین رفتن است و تاریخ آن قابل خواندن و تشخیص نیست،
اما به نقل از نوشته‌هاى نویسندگانی چون سدیدالسلطنه کبابی و اسماعیل رایین در کتاب دریانوردی ‌ايرانیان ـ حکایت از قدمتی بیش از ۱۳۷۹ سال دارد. همچنین در قبرستان قدیمى ‌لافت کهنه در منطقه تابه تا که در آنجا زیارتگاه سید شمس‌الدین قرار دارد اطراف آن نیز قبور بسیاری با قدمت فراوان که از نوع سنگ نبشته و کتیبه‌هاى شکسته مى‌توان تشخیص داد وجود دارد که قدمت آن نیز به حدود بیش از هزار سال مى‌رسد.
زیارتگاه دیگری نیز به نام زیارت شیخ‌اندرآبی در روبه‌روی شهر لافت در جزیره کوچک در منطقه جنگل‌هاى حرا قرار دارد که با فاصله ۵۰۰ متری از ساحل مردم به زیارت آن رفته و برای خود نذوراتی دارند که قدمتی برابر با دو زیارتگاه لافت کهنه و لافت جدید دارد.

۹ ـ قبرستان منطقه خربس ـ روبه روی غارهای خربس متعلق به دوره مادها
در ‌اين قبرستان نیز تعداد ۳ قبر با سنگ‌های معدنی تراشیده شده به شکل مستطیل با کنده‌کاری و دست خط همان حجاران معروف که در منطقه روستای کوشه و گربدان از خویش اثر زیبایی به جا گذاشته‌اند دیده مى‌شوند. اما به علت قرار گرفتن ‌اين قبرستان در ساحل دریا و تأثیر بیشتر عوامل طبیعی (از جمله شرجی و گرمای خورشید) نوشته‌هاى آن خوانا نبوده و فقط از نوع سنگ و بقیه اثرهای به جا مانده قابل تشخیص است که قدمت آن نیز به حدود هفتصد سال مى‌رسد
در مناطقی نیز از کناره‌هاى ساحلی یا مکانی‌هايی که برای ساخت و ساز حفاری مى‌شوند اغلب آثاری از سنگ‌هاى قبر با قدمت فراوان یافت مى‌شود از آن جمله سنگ معدنی که در حدود ۴ سال قبل در ساحل اسکله بهمن توسط آقای عنایت‌الله شکوری در هنگام حفاری حوضچه اسکله کشف شد که مربوط به سال ۱۵۹۱ میلادی هفدهم ژانویه با قدمت ۴۱۱ سال متعلق به آنتونیوکوریا(پرتغالی) مربوط به نسل اعقاب مى‌باشد. وزن ‌اين سنگ حدود نیم تن و نیم و به طول ۳ متر و عرض ۱ متر است که کنده‌کاری‌هايی با حروف انگلیسی و علامت خطر مرگ (اسکلت جمجمه انسان) بر روی آن ‌ايجاد شده و در حال‌حاضر ‌اين سنگ در محل ورودی هتل بین‌المللی قشم به نمایش گذاشته شده است.

چاههای لافت

ارسال شده توسط: admin/ 278 0

Revolution Slider Error: Slider with alias chah not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

چاههای لافت

چاههای لافت که در بخش مرکزی شهرستان قشم جای گرفته، از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. چاههای لافت یکی از جاذبه های گردشگری استان هرمزگان به شمار میرود. چاههای لافت که به «چاههای طلا» نیز معروف است، در پشت قلعه لافت و در داخل گودال مجاور قلعه قرار دارند و بر اساس تعداد روزهای سال کبیسه حلقه میباشند و برای جمع آوری آب باران حفر شدهاند. برخی از محققان قدمت آنها را مربوط به دوران هخامنشی میدانند. این چاهها در روستای لافت و در کنار دریا جای دارند

چاههاى طلا

چاههاى کنده شده در بندر لافت که در سنگ سيست کوه و در مکانى گود حفر شدهاند و به مثابه ”آرتزين“ عمل مىکنند. بعضى نوشته اند آب آنها از باران و سرريز تل و صخره بالادست تأمين شده است به همين دليل ”تل آو“ ناميده شده اند و به مرور به ”طلا“ شهرت يافته اند.

تعداد چاهها بيش از ۵۰ الى ۶۰ حلقه است که عموماً آب دارند مگر آنها که از گل و لاى انباشته شده و بايستى لایروبى شوند. چندين درخت کهور کهن، ساقه هاى پيچ در پيچ و گره خورده و قطور خود را درون سنگ فرو بردهاند تا ريشهشان را به آب برسانند. مردم منطقه اين چاههاى آب و درختان را مقدس می شمارند و در کنار چاهها و زير سايه درختان قربانى مى کنند و بر شاخه هاى کهنترين درخت با پارچه هاى سبز دخيل بسته اند.

مردم بومى معتقدند که اين درختها حافظ و نگهبان آب چاهها هستند و سرسبزى آنها نشاندهنده وجود آب شيرين در محل است. آب شيرين و زلال در سفره زيرزمينى و در سنگ شيست جريان دارد که در گودىها تا ۱۰ متر و در بلندىهاى در عمق بيشترى به آب رسيده اند. مردم معتقدند که در قديم تعداد چاهها ۳۶۶ حلقه (طبق روزهاى سال کبيسه) بوده که هر چاه به مصرف يک روز در طى سال مى رسيده است. از اين چاهها امروزه نزديک به ۷۰ حلقه باقیمانده است.

چاه های تل آب یا طلا

در ۷۶ کیلومتری شهر قشم و در ۳۰ کیلومتری شمال فرودگاه بین المللی قشم، چاه های طلا قرار دارد. در روستای لافت، پیش از همه، بادگیرهای منازل روستایی، چشم مشتاقان دیدار از قشم را به خود جلب می کند. پس از آن به محض ورود به لافت و در جوار قلعه نادری، حلقه های چاه آب متعدد در داخل گودال دامنه کوه به چشم می خورد که حکایت از فناوری ذخیره آب پارسیان جزیره نشین عهد هخامنشی و دوره زرتشتیان دارد. چون فناوری چاه کنی و قنات تا آن جا که مشخص شده، خاص گبریان و زرتشتیان بوده است.

چاههای طلا، آب انبارها و برکه ها :

چاههای طلا که امروزه بین ۵۰ تا ۷۰ حلقه اند، در فصل زمستان از آب برف و باران پر می شوند. اهالی معتقدند تعداد آنها در قدیم ۳۶۵ حلقه بوده و ساکنان روستا درچاهها را می پوشانده اند و در طول سال هر روز در یکی از آنها را می گشوده و از آب آن استفاده می کرده اند. چاههای موجود عموماً آب دارند، مگر آنهایی که از گل و لای انباشته شده اند و به لایروبی نیاز دارند.

ساکنان امروز لافت این چاهها را مقدس می پندارند و معتقدند درختان روستا نگهبان آنها هستند و سرسبزی آنها گواه وجود آب شیرین در چاهای طلاست در سواحل جنوبی ایران به آب انبارها، یعنی محله ایی که آب باران در آنها جمع می شود، برکه می گویند. بیشتر این برکه ها سقف هایی گنبدی شکل و سفید رنگ دارند. این نوع سقف از تبخیر آب در گرمای جنوب ایران جلوگیری می کند. در بندر لافت و اطراف آن ۳۴ برکه یا آب انبار وجود دارد.

از دیدنی ترین آنها برکه سنگی لافت است که در کنار چاههای طلا و قلعه نادری قرار دارد. آب باران پس از سرازیر شدن به این برکه وارد چاهها می شود و آنها را پر می کند. این برکه  حدود ۴۰۰ سال قدمت، ۱۰ متر عمق و دهانه ای به قطر ۱۲ متر می باشد.

غار نمکدان قشم

ارسال شده توسط: admin/ 446 0

Revolution Slider Error: Slider with alias namakdan not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

غار نمکدان قشم – طولانی ترین غار نمکی جهان

در فاصله ۹۰کیلومتری شهر قشم، در بخش انتهایی جنوب غربی جزیره کوه گنبدی شکل به ارتفاع ۲۳۷ متر از سطح دریا غار نمک قرار دارد. غارهاى نمکى جزيره قشم يکى از زيباترين جلوههاى طبيعت در اين جزيره زيبا و رويايى ايران است. وجود رگه های سفید نمک بر بدنه این کوه از دور منظره ای زیبا را نمایان می سازد.

فاصله دهانه غار نمک از جاده همجوار ساحل دریا حدود ۲ کیلومتر است که توصیه می شود با پای پیاده پیموده شود. درون غار نمک به ویژه در اعماق آن، تاریک است و برای مشاهده استالاکتیت های بلورین نمک نیاز به چراغ قوه پرنور است. سقف غار نمک را قندیل های مرمرین و بلورین در اشکال مختلف پوشش داده اند و منظره ای بدیع به وجود آورده اند.

جریان آب نمک در کف غار نیز از منظره های دلپذیر غارهای نمکی جزیره قشم است. رطوبت هوای جزیره و نفوذ آب در غارها سبب فروچکیدن آب نمک اشباع شده بر بدنه قندیل ها می شود و شکل آن را پیوسته تغییر می دهد.

از دل کوه نمکدان یک جریان آب زیر زمینی دائمی می جوشد و راه را به خارج می گشاید که پس از حل کردن نمک در مسیر حرکت خود به صورت چشمه نمک در دامنه کوه ظاهر می شود و در گودال مقابل خود حوضچه ای طبیعی به رنگ سفید به وجود می آورد. منظره این حوضچه از دور همچون برف زمستانی دیدنی است. این چشمه در تمام طول سال جریان دارد.

نمک های غار نمک از بهترین نوع نمک سر سفره شناخته شده است و در ترکیب آن عناصر دیگری همچون منیزیم وجود دارد، به همین دلیل می تواند به عنوان نمک طبی به ویژه برای مصرف ورزشکاران حرفه ای به صورت کپسول مصرف شود.

با بررسی های به عمل آمده توسط زمین شناسان دانشگاه شیراز و کشور چک معلوم شده که این غار، طولانی ترین غار نمک جهان ( به درازای ۶۴۰۰ متر ) است، تاکنون بيش از ۶ هزارمتر از اين غارها شناسايى شده است. پيشاز اين غار نمکدان”سدام” در اسرائیل با طول پنج هزار و ۶۸۵ متر به عنوان نخستين غار نمکى طويل جهان معرفى شده بود.

به گفته کارشناس زمین شناسى شيراز، بخش اعظم جزيره هرمز که بر خلاف جزيره قشم محدود است، از گنبد نمکى تشکيل شده است. سن اين نمکها به دوره پيش از کامبرين رسيده و بيش از ۵۷۰ ميليون سال دارند.اما خود گنبدهاى نمکى و ظهور آنها در اين منطقه پديدههاى جديد و جوانتر هستند، به طورى که برخى از اين غارها حدود ۶ هزار سال سن دارند.

چگونگى شکلگيرى نمکهاى غار:

در گذشته نمکها به صورت يک لايه بودند که به مرور زمان برآمده شده و تحت اثر خاصيت شناورى که دارد، با توجه به آن که وزن حجمى آنها از وزن سنگهاى اطراف آن کمتر است، آنها را کنار مىزند و به سمت بالا حرکت مىکند.

اين نمکها در مسير خود يکسرى از سنگهاى بسيار قديمى را از چند کيلومتر زيرزمين به سمت روى زمين مىآورد و مىتواند اطلاعات بسيار مفيدى را از گذشته زمين شناسى به زمينشناسان ارايه کند.

غارها و گنبدهاى نمکى موجود در جزاير قشم و هرمز علاوه بر اين که از جمله پديدههاى منحصر به فرد در علم زمينشناسى محسوب مىشوند، يکى از ثروتهاى ملى کشور است و به تمامى نسلها تعلق دارد و بايد مورد حفاظت قرار گيرند.

گنبد نمکى نمکدان، تنها گنبد نمکى در جزيره قشم است که از ميان دماغه جنوب، تا قديس سلخ و دماغه شمال غربى تا قديس باسعيدو بالا آمده است و در نقشه تقريبا دايرهاى شکل و به قطر ۷× ۵/۶ کيلومتر است. بام گنبدى داراى توپوگرافى نامنظم بوده و ديواره آن بسيار پرشيب است. در بخش جنوبى گنبد نمکى نمکدان، غارهاى نمکى ياد شده وجود دارد که ارتفاع آنها تا ۲۰ متر نيز اندازهگيرى شده است.

مسیر دسترسی به غار نمکدان قشم:

از شهر قشم به سمت غرب جزیره که حرکت کنید، با عبور از فرودگاه قشم و پشت سر گذاشتن حدود ۶۰ کیلومتر وارد جاده شوسه نسبتا مناسبی می شوید که ۲۳ کیلومتر تا دهانه غار فاصله دارد.

توصیف غارهای نمک از منظر یک توریست :

عبور از جاده ساحلی جزیره قشم  خود جذابیتی جداگانه دارد. در مسیر رسیدن به گنبد نمک قشم و غار نمکی، دست طبیعت زیباترین نقش ها را رقم زده است.  گویی در یک جزیره دوردست و خالی از سکنه به دنبال ناشناخته ها هستید. این جا حتی در تکان های شدید پشت ماشین می توانید برای خود خلوتگاهی بیابید. غفلت موجب پشیمانی ست! هر لحظه باید منتظر باشید تا اشکال و احجام متفاوت را در کنار هم ببینید.

مجموعه غارهای نمکی قشم در دل گنبد نمکی قرار گرفته که یکی از مرتفع ترین قسمت های جزیره است. در ورودی غار نمکی از نمایی دیگر آب شور به مانند آینه عمل می کند و همه چیز را انعکاس می دهد. بلورهای شیشه ای نمک در کف غار نمکدان، هیچ جای این غار شبیه جای دیگرش نیست. به هر طرف که نگاه می کنید اشکال و رنگ های جدید می بینید و این همه زیبایی هر انسانی را به شوق می آورد.

در بعضی متون به این مطلب اشاره شده است که نمک های گنبد نمکی جزء بهترین نمک های خوراکی هستند.

غار خربس

ارسال شده توسط: admin/ 259 0

Revolution Slider Error: Slider with alias khar not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

غار خربس

غار خربس یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان قشم و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. این غار در پانزده کیلومتری شهر قشم در سمت راست جاده قشم به روستای خربس و روستای رمچاه قرار دارد. روستاى بزرگ خوربيز يا خربس (خربز) (XARBEZ) اکنون کاملاً ويران شده و جز کلاته گورستان و برکه‌اى از آن باقى نمانده است. اين روستا حداقل تا زمان ساسانيان (۱۴۰۰ سال قبل) مکانى آباد و محل تردد سياحان و کشتى‌بانان بوده است. نام خربس خود واژه‌اى است که در زبان پهلوى از آن مى‌توان نشان يافت. در دل ارتفاعات روستای خربس، آثاری از معماری صخره‌ای دیده می‌شود که به عقیده برخی از محققین، نیایشگاه پیروان میترائیسم و یا پرستشگاه آناهیتا (خدای آب) بوده‌است. قدمت این اثر به دوره مادها می رسد.

ساختار راز آمیز این غار ها و قرار گرفتن آن بر بلندی، این عقیده را دامن زده که اینجا در روزگار مادها نیایشگاه مهر و محلی برای ستودن الهه میترا بوده است.

در فاصله ۱۰ کيلومترى غرب شهر قشم، خربز در ميانکاسه‌اى وسيع قرار گرفته که اطراف آن را دايره‌وار تپه‌هاى کوتاه و بلند مرجانى پوشانيده‌اند. اين ارتفاعات همگى مشرف به شهرند و شهر تا دريا فاصله کوتاهى دارد. در سمت راست، برکه ـ يا آبدان ـ بزرگى است که طاق گهواره‌اى آن نشان‌دهنده قدمت اين بنا حداقل تا دوره ساسانى است.

در مياندشت خربس، وقتى رو به شمال بايستيم، آثار ساختمانى قلعه مخروبه‌اى از سنگ را مى‌بينيم که احتمال مى‌رود در دوران بعد (از صفويه به بعد) آن سنگ‌چين‌ها را چندبار بازچين کرده و دوباره فروريخته باشد. در جلو همين قلعه، در فاصله‌اى نه چندان دور از غارهاى خربس، گورستانى وسيع و قديمى وجود دارد که هم گورهاى پيش از اسلام و هم بعد از اسلام در آن ديده مى‌شود.

غارهاى خربس درست مشرف بر اين گورستان، در ديواره صخره‌ها و در سينه کوه در ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ متر چند دهانه به صورت غار مانند به چشم مى‌خورد که درباره آنها سخنان بسيار گفته‌اند.

اين غارها که از پديده‌هاى کهن زمين‌شناختى به شمار مى‌روند، همراه با ديگر پديده‌ها و کوه‌ها و خود جزيره قشم دنباله چين‌خوردگى‌هاى رشته کوه‌هاى زاگرس هستند که در هزاره‌هاى گذشته از زير آب سربرآورده‌اند. اين غارها در دوره‌هاى تمدنى بعد دچار دگرگونى و تغييرات ديگرى شده‌اند.

غارهاى خربس که از بيرون ساختار ساده و طبيعى و زمين‌شناختى خود را همچنان حفظ کرده‌اند از درون با مجموعه دهليزها، تالارها و اتاق‌هاى متعدد به ابعاد ۵/۵ ×۴ متر و چشمه‌ها و روزن‌هاى گوناگونى که رو به شمال و جنوب دارند مؤيد حضور مردمانى از دوران‌هاى کهن در اين جزيره هستند.

به مرور زمان و به منظور کاربردهاى گوناگون، انسانها شکل و سيماى اين غارها و ديواره‌هاى آنها را دگرگون ساخته اند و مناسب نيازهاى خود درآورده اند. ساختار رازآميز و تودرتوى غارهاى خربس و قرار گرفتن آن بر بلندى کوه اين عقيده را دامن زده که اينجا در روزگار مادها نيايشگاه مهر و محلى براى ستودن الهه ميترا بوده است.

غارهاى خربس را به لحاظ شکل و ساختار با دخمه‌هاى آذربايجان، کردستان، لرستان، بوشهر، اهواز و شوشتر مقايسه مى‌کنند. غارهاى خربس به ويژه از نظر فضاهاى درونى شکل و طرح اوليه خود را حفظ کرده و به همان صورت کهن خود باقى‌مانده است.

در سمت راست اين غارها و در امتداد ديواره بلند و گسترده زيارتگاه شاه شهيد، دهليزها و دالان‌هايى نو به دست سنگتراشان هنرمند روزگار کنونى در دل کوه تراشيده شده تا به عنوان الگويى تازه، به شناسايى غارهاى اصلى يارى رساند. در درون اين غارهاى جديد و دهليزها نقش‌هايى با الهام از طرح‌هاى باستانى کنده شده که همگى از جلوه و نمودى باستانى و حالتى رمزگونه و نمادين برخوردارند.

غارهاى خربس را بعضى معبد مهرى مى‌پندارند، بعضى آن را استودان (جاى نگهدارى استخوان‌هاى مردگان پس از مرگ، در آيين زرتشت) مى‌دانند و حدسى که قريب به يقين مى‌تواند باشد اين است که اين حفره‌هاى دست کنده در دل صخره‌ها اگر استودان (استخوان‌دان) دوره‌هاى پيش از اسلام نباشد، به‌طور مسلم پناهگاه‌هايى است براى مردم بى‌دفاع که روزگارى در دشت هموار خربز زندگى مى‌کرده‌اند و دزدان دريايى با ايلغار و يورش امان آنها را بريده بودند. ناچار، آنان اين حفره‌هاى درهم را که از درون با يکديگر مرتبط هستند در دل اين ديواره به صورت غارهاى دست‌کند به وجود آورده‌اند تا به هنگام احساس خطر بتوانند کودکان، زنان و پيرمردها را به درون غارها منزل دهند، نان و آب و غذا نيز لاشه سنگ‌هايى براى دفاع و پرت کردن از ارتقاع در اختيارشان مى‌گذاشته و خود به مقابله با دشمن غارتگر مى‌پرداخته‌اند.

اين غارهاى دست‌کنده، مجموعه‌اى از حفره‌هايى است که با راهروهاى باريک به همديگر راه دارند و در تالار مرکزى، که جاى اجتماع بوده و دو تاقچه کوچک جاچراغى نيز ساخته شده است. در پاى دهانه اين غارها برکه‌اى براى نگهدارى آب باران وجود دارد که اکثر ايام سال (جز مواقع بى‌بارانى) آب دارد.

در روزگار کنونى بر فراز اين غار، هميشه يک جفت عقاب ماهيگير (که از انواع نادر و مرغوب عقاب‌هاى جهانند و در جزيره قشم خوشبختانه فراوانند) به چشم مى‌خورند که در ارتفاعات صخره‌اى لانه دارند و تخم مى‌گذارند.

نکته قابل توجه و تأمل در مورد غارهاى خربز وجود خفاش‌هاى دم موشى است که بيشتر در زاويه‌هاى تاريک و بخش انبار ذخاير غار (حفره‌هاى زيرين) زندگى مى‌کنند و مدام نيز مشغول زاد و ولد هستند. کارشناسان محيط زيست به علت کاربرى سموم دفع آفات نباتى و عوارض ديگر، نسل اين حيوان در جهان را در حال انقراض مى‌دانند و اين جاى اميدوارى است که فعلاً خفاش‌هاى دم موشى در غارهاى خربس در امنيت کامل به سر مى‌برند.

رییس اداره میراث فرهنگى سازمان منطقه آزاد قشم گفت: غار خربس به عنوان نمادى از دوران اشکانى – ساسانى در جزیره زیباى قشم است.

فرم معمارى صخره اى و وجود چندین محوطه شناسایى شده در نزدیکى غار خوربس، موجب انتساب این محوطه به دوران اشکانى – ساسانى شده است.غار خربس قشم پیوسته مورد توجه گردشگران وعلاقمندان آثار تاریخى قرار گرفته است. شکل اولیه غار خربس بر اثر عوامل طبیعى شکل گرفته اما فضاهاى داخلى این غار در دوره هاى تاریخى گسترش یافته است.

در بررسى هاى باستان شناسى، چندین گوردخمه مربوط به دوران اشکانى – ساسانى و بندرهاى مربوط به دوره ساسانى در جزیره قشم شناسایى شده است.یافته هاى باستان شناسى درباره غارخوربس در جزیره قشم با توجه به فرم و موقعیت جغرافیایى آن، نشان از کاربرى مذهبى این اثر تاریخى در دوران مختلف دارد.

قلعه پرتغالی ها

ارسال شده توسط: admin/ 273 0

Revolution Slider Error: Slider with alias qalee not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

قلعه پرتغالی ها

این قلعه در سال ۱۵۰۷ میلادی به فرمان ” آلفونسو آلبركرك ” دریانورد پرتغالی در ضلع شمالی جزیره قشم و در ساحل دریای خلیج فارس احداث شد.

آلبوكرك، جزاير دهانه خليج فارس را تصرف كرده و از اين طريق بر راه بازرگاني دريايي بين هند و اروپا تسلط يافت، چيرگي پرتغاليها براين آبراه مهم دريايي ۱۱۰ سال طول كشيد. در اين مدت آنها به ساختن دژها و استحكاماتي پرداختند كه از آن جمله دژهاي هرمز ، قشم و لارك است.سرانجام در سال ۱۶۲۳ ميلادي اين قلعه و ديگر پايگاهها در دهانه خليج فارس را يكي از سرداران صفوي متصرف شد و ايرانيان تا امروز براين پرارزش ترين آبراهه دنيا چيره هستند.

قلعه قشم با مساحتي بيش از ۲ هزار متر مربع از سنگهاي آهكي و گچي با ملاط ساروج محلي ساخته شده و طي يك قرن چندين بار استحكام بخشي يافته است. اين دژ راست گوشه است.

چهاربرج در چهارگوشه و بازوهايي بلند دارد كه توپ و منجنيق ها برروي پهناي آن مستقر مي شده اند قلعه قشم كاربردي چون يك انبار بزرگ يا جاي نگهداري مهمات و سلاح داشته كه در مواقع اضطراري به ديگر دژها كمك مي رسانده است. قلعه پرتغالیها یك قلعه تداركاتی بود كه برای ارتباط با قلعه هرمز و رساندن تداركات و خدمات به این قلعه مركزی در قشم ساخته شده بود.

قلعه های پرتغالیها تقریباً در بیشتر مناطق حاشیه خلیج فارس وجود دارد، در بندر قشم، کنگ، در عمان، در رأس الخیمه، در قشم، در جزیره هرمز، وجاهای دیگر. این قلعهها با پلان چهار ضلعی نامنظم، دارای دیوارهای به قطر حدود ۳/۵ متر و برجهایی به ارتفاع حدود ۱۲ متر در چهار گوشه قلعهاست.

قلعه پرتغالیهای قشم شامل انبارهای اسلحه، آب انبار بزرگ، اتاقهای سرباز خانه، زندان، کلیسا، مقر فرماندهی، تالار است. کلیسای بعضی از این قلعهها، دارای دو ردیف ستونهای سنگی دایرهای شکل با قوسهای زیبایی از سنگهای مرجانی تراش خوردهاست. قلعههای پرتغالیها یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان است.

احسان یغمایی این قلعه را در سال ۷۸ از زیر خاک بیرون آورد. این باستانشناس تا بهار ۱۳۷۹ در این قلعه به انجام كاوشپرداخت.

در آبان ۱۳۸۷ نیز در پي حفاري هاي شرکت برق در محدوده ۵۰۰ متري قلعه پرتغالي ها، تونل قديمي متصل به اين قلعه در شهر قشم، کشف شد.

اين تونل که به قلعه پرتغالي ها متصل مي باشد، راه فرار فرماندهان و نيروهاي نظامي پرتغالي و همچنين مکان نگهداري مهمات نظامي آنان بوده است. اين تونل تا محدوده ميدان سعدي شهر قشم به طول حدود سه کيلومتر، ادامه دارد.

گفته میشود که تونل مذکور براساس برخي روايات از قلعه پرتغالي ها در شهر قشم تا غارهاي خربس (در ۱۵ کيلومتري جنوب شهر قشم) نيز ادامه دارد.

نگاهی به وضعیت قلعه پرتغالی ها در  قشم

از دوره نیمچه استعماری پرتغال بر برخی بنادر و جزایر جنوبی ایران چیزی جز چند قلعه تاریخی باقی نمانده است؛ قلعه هایی مستحکم که برای حفاظت از نظامیان پرتغالی در برابر شورش احتمالی بندرنشینان ایرانی ساخته شده بود. قلعه ها حضور این استعمارگران در جنوب ایران و سیطره آنها بر تجارت دریایی این منطقه را برای بیش از ۱۱۰ سال تضمین کرد. این دوره از سال ۱۵۱۴ تا ۱۶۲۳ میلادی به طول انجامید. در این سال سپاهیان شاه عباس به رهبری امام قلی خان و به کمک نیروهای انگلیسی، پرتغالی ها را از جزیره هرمز که مقر اصلی آنها بود، بیرون کردند و پرچم آنان را از فراز این جزیره به زیر کشیدند.

۳۸۹ سال از آن تاریخ گذشته، اما بقایای قلعه های پرتغالی هنوز در برخی بنادر و جزایر ایرانی برجا مانده است. این قلعه ها حالا فقط عنوان پرتغالی ها را بر خود دارد و بخشی از جذابیت های توریستی تاریخی ایران است و هرساله هزاران گردشگر از گوشه و کنار کشور برای دیدن این قلعه ها که تقریبا در بیشتر مناطق حاشیه خلیج فارس وجود دارد، در بندر قشم، کنگ، عمان، راس الخیمه، قشم، جزیره هرمز وجاهای دیگر، به این مناطبق سفر می کنند. معماری بیشتر این قلعه ها شبیه هم است. این قلعه ها با پلان چهارضلعی نامنظم، دیوارهایی به قطر حدود ۵/۳متر و برج هایی به ارتفاع حدود ۱۲متر در چهار گوشه دارند.

استعمار پرتغالی ها از کی شروع شد؟

پس از تشکیل امپراتوری عثمانی و تصرف قسطنطنیه (استانبول) در سال ۴۵۳ توسط ترکان و از بین رفتن مسیر تجاری جاده ابریشم، روابط تجاری بین آسیا و اروپا با مشکل مواجه شد. از سوی دیگر رقابت بین تجار ونیزی و دیگر اروپاییان بر سر کالاهای گرانقیمت شرق، اروپاییان را به فکر یافتن راه های جدید تجاری در مناطق شرقی انداخت که منجر به آغاز دور جدیدی از استعمار در کشور های مسلمان به ویژه ایران و هند شد. در طول قرن پانزدهم پرتغالی ها بیش از همه برای در دست گرفتن این تجارت مهم تلاش کردند. از این رو ناوگان های متعددی را به همراه دریانوردانی چون «واسکو دوگوما» «بارتولو مئو دیاس» «پرودی کویلیان» برای شناسایی این مناطق به شرق و سواحل جنوبی آفریقا، جنوب هند و عربستان فرستادند.

قبل از آمدن پرتغالی ها، تجارت دریایی مشرق در دست اعراب عمان و یمن بود، پرتغالی ها این تجارت را به زور از دست آنان گرفته و به مدت چند قرن در اختیار داشتند.

در سال ۱۵۰۶ آلفونسو آلفوکرک دریاسالار معروف پرتغالی که به مستعمرات پرتغال در آسیا سفر کرده بود بر حسب اتفاق گذرش به خلیج فارس افتاد و با آن نواحی آشنایی پیدا کرد و بلافاصله با حضور در دربار مانوئل، پادشاه پرتغال طرح خود را برای اشغال جزایر خلیج فارس را ارایه و به تصویب رساند. «آلفونسو آلفوکرک» چندسال بعد برای اولین بار به جزیره هرمز وارد شد، حاکم جزیره را تحت فشار قرار داده و مجبور به پرداخت خراج به پرتغالی ها کرد.

وی در سال ۱۵۱۴مجددا به هرمز حمله کرد و جزیره را به تصرف کامل خود در آورد و سیف الدین حاکم هرمز را به صورت امیر خراج گذار پرتغال در راس حکومت هرمز گذاشت. پرتغالی ها مرتب بر میزان خراج هرمز می افزودند به طوری که میزان آن از ۱۵ هزار به یک صد هزار سرافین رسید. در این دوره، از هرمز به عنوان شهری زیبا، پررونق، مرفه و آسوده یاد شده است. تسلط پرتغالی ها بر هرمز برای اقتصاد ایران بسیار زیان بار بود. در همین زمان آلفوکرک دژی مستحکم در ساحل هرمز بنا کرد. این دژ به «قلعه پرتغالی ها» معروف است. در پی حملات متعدد پرتغالی ها به جزیره هرمز پیمان نامه ای بین ایران و پرتغال بسته شد.

براساس این پیمان ایران هرمز را به عنوان مستعمره پرتغال به رسمیت شناخت. این تسلط بر امور تجاری و اقتصادی هرمز تا دوره شاه عباس اول ادامه یافت اما سپاهیان شاه عباس به رهبری امام قلی خان در ۱۶۲۳ و به کمک انگلیسی ها، پرتغالی ها را از هرمز بیرون کردند و پرچم آنان را از فراز جزیره هرمز به زیر کشیدند. در ۱۶۶۰ قشون عمان، مسقط را متصرف شدند. به این ترتیب مهم ترین سنگر پرتغالی ها در دریای عمان از دست آنان خارج شد و به این ترتیب سلطه پرتغالی ها بر منطقه خلیج فارس پس از ۱۵۰ سال خاتمه یافت.

در حقیقت می توان این گونه گفت که در زمان حکومت شاه اسماعیل صفوی، پرتغالی ها از دلمشغولی وی برای مبارزه با عثمانی ها در شمال غرب کشور استفاده کرده و در آب های خلیج فارس اعلام موجودیت کردند. استعمارگران پس از آنکه بخش هایی از جزایر خلیج فارس را به اشغال خود درآوردند قلعه هایی ساختند که امروز بخشی از آنها به دست ما رسیده است. در میان این مجموعه قلعه در جنوب ایران، قلعه های پرتغالی در هرمز، قشم و چابهار از بقیه معروف تر هستند.

تنگه چاهکوه

ارسال شده توسط: admin/ 259 0

Revolution Slider Error: Slider with alias tange not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

تنگه چاهکوه

تنگه شگفت انگیز “چاهکوه” در روستای چاهوی شرقی جزیره قشم،با حفره ها و دالان ها و اشکال اعجاب آور در دیواره های خود بیننده را مبهوت می کند. نظیر این پدیده زمین شناسی در آلمان، انگلیس، چین، آمریکا و چند کشور دیگر وجود دارد.

تنگه چاهکوه، پدیده ای شگفت از فرسایش سنگ های رسوبی زمین، در جزیره قشم واقع شده است. دره یا تنگه چاهکوه، در بخش شهاب از توابع شهرستان قشم، دره ای به عمق ۱۰۰ متر، نمایشی از فرسایش سنگ های رسوبی است. این دره در ۷۰ کیلومتری شهر قشم و در کنار روستای چاهوی شرقی، در بخش غربی ساحل شمالی جزیزه قشم قرار دارد و یکی از مهم ترین جاذبه های گردشگری جزیره قشم است. این دره شگفت انگیز، در دل کوه سنگی یکپارچه که به شکل ضربدر برش خورده قرار دارد .

چاهکوه در ابتدا عریض و با دیواره های بلند در برابر دیدگان مخاطب ظاهر می شود، ولی به تدریج از عرض آن کاسته تا جایی که عبور از میان آن دشوار می شود، این در حالی است که ارتفاع دیواره ها همچنان زیاد است و به همین دلیل داخل دره نور کمی وجود دارد.

در حوالى روستاى چاهو در کناره شمالى بخش غربى جزیره دو دره عمود برهم با دیواره هاى عمودى بلند دیده مى شوند که مورفولوژى شبه کارستى را نشان مى دهند. در کف یکى از دره ها که امتداد تقریباً شمالى جنوبى دارد حفره هاى کم عمق و نیمه عمیق چاه مانندى وجود دارند که محل انباشت و ذخیره آب هاى جارى شده در دره ها بوده و مورد استفاده اهالى منطقه قرار مى گیرند.

ورودى دره شمالى جنوبى از سمت شمال عریض تر و کم شیبتر است و شکل کمابیش یو مانندى را نشان مى دهد. هرچه به سمت جنوب پیش مى رویم دره کم عرض تر شده و شیب آن افزایش مى یابد و در انتها به شکل وی درآمده و صعب العبور مى شود. این مشخصات نشان دهنده سیلابى بودن دره است.

دیواره هاى دره شیارها و خطوط فرسایشى موازى متعددى را نشان مى دهند که بعضاً این شیارها عمق بیشترى پیدا کرده و فرم هاى قاشقى یا قیفى را به خود مى گیرند.

جنس دیواره ها عمدتاً از ماسه سنگ آهکى سست بوده و به دلیل وجود میان لایه هاى مارن قرمز، سیلت و آهک شاهد انحلال و فرسای شهاى شدید در این بخش ها هستیم به نحوى که در تمامى طول دیواره دره حفره ها متعدد کوچک و بزرگ نمایان هستند. به نظر مى رسد چاه هاى کم عمق آب که مورد استفاده اهالى قرار مى گیرد توسط دست حفارى شده اند اما این حفارى در ادامه حفرات انحلالى عمیق صورت پذیرفته و در واقع کار طبیعت توسط بشر تکمیل شده است. همچنین در طول دره اصلى و دره عمود بر آن کانال باریک جوى مانندى دیده مى شود که ظاهراً براى هدایت و انتقال آب دره ها به داخل چاه حفر شده است.

این تنگه به دلیل دارا بودن دیواره هاى عمودى نسبتاً مرتفع، وجود شیارها و خطوط فرسایش موازى و عمیق و همچنین انواع حفره هاى نیمه کروى و بیضوى از زیبایى ویژهاى برخوردار است.

تنگه چاهکوه، پدیده ای شگفت از فرسایش سنگ های رسوبی زمین، در جزیره قشم واقع شده که کمتر معرفی شده و به همین دلیل کمتر مورد بازدید گردشگران قرار گرفته است.

این دره از چهارسو، چهارتنگه دارد که در جاهایی دیواره ها به هم می رسند و فاصله ۲ دیواره از هم شاید به حدود نیم متر برسد. به نظر می رسد این دره و دره های مشابه اطراف آن مربوط به شکستگی های طاقدیس بزرگی باشند که بر ایجاد گنبد نمکی نمکدان هم نقش داشته است.

جنس سنگ های چاه کوه، از سنگ های رسوبی موسوم به سنگ های آهکی و مربوط به رشته کوه زاگرس می شوند که جزو یکی از ۳ گروه سنگ های موجود در طبیعت (رسوبی، آذرین و دگرگونی) قرار می گیرد.

در دیواره های دره چاهکوه، فرسایش آبی و انحلال، شیارهای عمیق و طویل و انواع حفره های عدسی، قاشقی و کروی شکل را حفر کرده اند. وجود شیارها و خطوط فرسایش موازی و همچنین حفره و طاقچه بر بدنه عمود این دره و نیز وجود جوی های سنگی در کف دره، موجب شده تا تنگه چاهکوه به اعجاب تبدیل شود. طرح ها و اشکالی که روی دیواره های این تنگه زیبا نقش بسته هر بیننده ای را تحت تاثیر قرار می دهد. اشکالی که خیال انگیز و رویاگونه اند و مانند آثار هنری ارزشمندی شده اند که به دست هنرمند توانایی به وجود آمده اند.

باد، آب باران و بارش های سیل آسا و شدید از مهم ترین دلایل وجود این حفره های زیاد در میان دیواره چاهکوه است. سنگ های چاهکو دارای آهک یا بی کربنات کلسیم است که اسید آب باران دلیل حل شدن آنها و ایجاد شکاف ها و حفره های کوچکی در میان آنها شده و این حفره ها در طول چند میلیون سال بزرگ تر شده و تبدیل به دالانه های جالبی شده اند. در این میان، جاری شدن آب در زمان بارندگی، زیبایی این دره را دوچندان می کند.

گردشگران چاهکوه ، جنسی عام به مانند سایر گردشگران ندارند. آنها یا محقق اند یا دلباخته طبیعت. به همین دلیل ساخت تاسیسات گردشگری به منظور حفظ جاذبه های طبیعی این تنگه به راحتی امکانپذیر نیست.

تنگه چاهکوه یکی از جاذبه های ژئوپارک قشم است و تاکنون اقدام هایی در حد تایید سازمان یونسکو در این تنگه انجام شده است.

جاده به طول ۴ کیلومتر، ساخت سرویس بهداشتی، نصب چند تابلو آموزشی و زیست محیطی، نصب سطل زباله، ساخت پارکینگ و دایر کردن کیوسک نگهبانی از جمله اقدام سازمان منطقه آزاد قشم دراین تنگه گردشگری به شمار می آید.

شناخته شدن ژئوپارک قشم را به عنوان یکی از ژئوپارک های مهم و توریستی دنیا نیازمند نگاه ملی است قابل ذکر است که درآمد کشور چین از ۸ ژئوپارک خود که به ثبت جهانی رسیده، چندین برابر درآمد نفتی ایران است؛ به یقین برای رسیدن چنین وضعی باید تمام ارگان های مانند محیط زیست، وزارت علوم، سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سازمان زمین شناسی، و غیره به کمک منطقه آزاد قشم در جهت معرفی آن کوشا باشند.

تعداد بازدید کننده های تنگه چاهکوه در ایام نوروز حدود ۴۶ هزار نفر اعلام شده است، پیش بینی می شود با داشتن برنامه در سال های آتی این تعداد در ۵ سال آینده به ۶۰۰ هزار نفر تا یک میلیون نفر برسد.

دلیل نامگذاری چاهکوه وجود چاه هایی است که در ابتدای دره حفر شده است. چند چاه کم عمق و کانال هایی برای هدایت آب، از سوی اهالی روستای چاهو حفر شده و زیبایی این تنگه را دوچندان می کند. از آنجا که با توجه به گرم و خشک بودن منطقه، آب شیرین ذخیره شده ارزش بالایی دارد، این چاه ها محل ذخیره آب باران است. این کانال ها و چاه ها، قدمتی باستانی دارند و از زمان های دور برای تامین آب شیرین اهالی این بخش از جزیره مورد استفاده قرار داشته است.

دره ستاره ها

ارسال شده توسط: admin/ 272 0

Revolution Slider Error: Slider with alias setare not found.
Maybe you mean: 'home-page-1'

دره ستاره ها

دره ستاره ها حدود ۲ میلیون سال قدمت دارد، كه بر اثر فرسایش خاك، سنگ و ماسه ناشى از باد و باران و رگبارها به وجود آمده است، دره ستاره ها شاهكار كم نظیر طبیعت در جزیره زیباى قشم است. قدمت دره ستاره ها مربوط به دوره زمین شناسى سنوزوئیك (حدود ۲ میلیون سال) است.

ضلع شمالى جزیره قشم در نزدیكى روستاى بركه خلف، عارضه زمین شناسى عجیب خود را به نمایش گذاشته است. بنا به تحقیق آنوبانینى؛ اهالى محل عقیده دارند ستاره اى از آسمان افتاده و اشكال عجیبى را از خاك و سنگ و ماسه پدید آورده است.

از شهر قشم كه به سمت ساحل جنوبى آن حركت كنید به روستاى «بركه خلف» مى رسید. روستاى بركه خلف در فاصله ۵ كیلومترى از ساحل جنوبى جزیره قرار گرفته است. در شمال این روستا یكى از زیباترین جلوه هاى فرسایش در جزیره قابل مشاهده است. اهالى منطقه به این روستا استاره كفته (گاهى هم استار افتیده) مى گویند. اما، نام دره ستاره ها براى این پدیده كم نظیر زمین شناسى جا افتاده است.

ادامه راه، جاده خاكى است كه شما را به دره ستاره ها مى رساند. نوشته زیر به طور دقیق متن تابلوى راهنماى نصب شده در محل دره ستاره هاست:

دره ستاره ها كه اهالى بومى به آن ستاره افتاده یا استاره كفته نیز مى گویند از زیباترین جلوه هاى فرسایش در جزیره پهناور قشم است اهالى معتقدند پس از فرو افتادن ستاره اى در این محل و بر اثر ضربه اى سهمگین، خاك از زمین بالا آمده و به هر شكلى كه بوده خشك شده و چنین اشكالى پدید آمده است.

برخى از اهالى معتقدند با تاریك شدن هوا این دره محل آمد و شد ارواح و اجنه است اما تاكنون صحت چنین چیزى به اثبات نرسیده است.

به دلیل شكل ویژه این دره و انواع حجم ها و پدیده هاى فرسایش موجود در آن وزش بادهاى تند و گردش هوا در لابه لاى ستون ها و حفره هاى موجود در دره تولید صدا مى كند و به دلیل این صداها ست كه اهالى معتقدند با تاریك شدن هوا این دره محل آمد و شد ارواح و اجنه است و بنا براین از ورود به آب در شب خوددارى مى كنند.

بر اساس یك افسانه قدیمى جزیره نشینان، دره ستاره ها را شب هنگام محل آمد و شد ارواح و اجنه مى دانند كه این باور از نظر علمى هنوز اثبات نشده است.

ویژگى ها و دیدنى هاى دره ستاره ها سبب شد این دره به عنوان بخشى از ژئو پارك جزیره قشم جزو آثار طبیعى در سازمان یونسكو به ثبت برسد. ژئو پارك قشم با آثار زیباى طبیعى و تاریخى تنها ژئو پارك منطقه خاورمیانه است.

زیبایى دره ستاره ها در شب هاى مهتابى در لحظاتى كه سكوت همه جا را فرا گرفته و آسمان و ستاره ها در نزدیكى زمین احساس مى شوند،

دو چندان است. در گوشه و كنار ستون ها و دره ستاره ها راه هاى تنگ، باریك و گاه پهن و وسیع وجود دارد كه با نظم خاص خود چشم هر بیننده اى را خیره مى كند.

ره ستاره ها و دره چاه كوه پدیده اى شگفت از فرسایش سنگ هاى رسوبى زمین است. دره ستاره ها كه به گمان افراد بومى، در آن ستاره افتاده است و شب ها جن دارد، بسیار دیدنى است و مشابه این اشكال زمین شناسى یا ژئومرفولوژى را ما تنها در آمریكا مى بینیم. كه توریست هاى بسیارى را مى توانند به خود بكشند.

دره یا تنگه چاه كوه دره اى به عمق ۱۰۰ متر نمایش دیگرى از فرسایش سنگ هاى رسوبى است.گنبد و غارهاى نمكى در جنوب جزیره قشم قرار دارندو در یك جاده خاكى ما را به آنجا مى رساند كه دسترسى به آن مشكل است، لایه هاى نمك كه مربوط به دوره هاى جدید زمین شناسى هستند در برخورد با گسل هاى پوسته زمین بالا آمده و گنبدهاى نمكى را به وجود آورده اند. در داخل این گنبدهاى نمكى، غارهاى نمكى قرار دارد.غار نمكى شماره ۳ قشم با۶ هزار متر طول، بزرگترین غاز نمكى جهان شناخته شده است.درون این غار رودخانه اى مارپیچ به عمق یك متر با استلاكتیت و استلاگمیت هایى اعجاب آور انسان را به شگفتى وامى دارند.

تغییر بعد از هر حادثه طبیعى

دره ستاره ها در واقع یك ناحیه فرسایش یافته از سوى آب هاى سطحى، رگبارهاى فصلى و تندبادها است. فلات اولیه كه هنوز در بخش شمالى به صورت كم و بیش دست نخورده باقى مانده، در ارتفاع بین ۷ تا ۱۰ مترى از كف دره قرار دارد و جنس آن ماسه سنگ با سیمان آهكى سست و پر از پوسته هاى فسیلى است.

مخروط هاى نوك تیز، ستون ها و ستونك هاى فرسایشى، آرك ها و تیغه ها و دیواره هاى نوارى از جمله بخش هایى هستند كه در این دره مشاهده مى شوند.

به دلیل سست بودن جنس لایه ها، مى توان انتظار داشت كه پس از هر بارندگى شدید (كه به ندرت اتفاق مى افتد) تغییرات محسوسى در مورفولوژى دره صورت پذیرد.

آنچه مشخص است این است كه این اشكال در اثر فرسایش باد و باران و رگبارهاى فصلى پدید آمده است؛ البته بازدید از دره ستاره ها در شب هاى مهتابى جاذبه اى خاص دارد، بویژه در آن لحظه كه سكوت همه جا را فرا گرفته و آسمان و ستاره ها با نزدیكى خاصى به زمین احساس مى شوند.

در هر صورت براى رفاه حال بازدیدكنندگان و گردشگران در ابتداى سال ۸۵ به دستور مدیرعامل منطقه آزاد قشم و با همت معاونت سیاحتى و گردشگرى سازمان و كمك اهالى و شوراى اسلامى روستاى بركه خلف راه دسترسى به دره ترمیم و براى ایجاد امكانات رفاهى و بهداشتى اقداماتى صورت پذیرفته است.

منظره هاى این دره واقعاً قشنگ و جالب هستند. در گوشه و كنار ستون ها و كنگره ها با اشكال متنوع و جالب به چشم مى خورند و بین اینها راه هاى تنگ و باریك و گاهى پهن و وسیع وجود دارد. علاوه بر این شكاف ها و سوراخ هاى بزرگ و كوچكى هم ایجاد شده اند كه ممكن است این تصور را ایجاد كنند كه موجودى عجیب و غریب در دل آن تاریكى ها زندگى مى كند.

برکه های چند صد ساله

ارسال شده توسط: admin/ 243 0

برکه ها قديمي که در مجاورت غربي روستا قرار دارد و در حال حاضر فاصله ي يک کيلومتري را با روستا دارد و به اين دليل روستا از آن فاصله گرفته که بناي قديمي روستا در نزديکي آن و در آنجا بوده است و در اين فاصله ي زماني به دلايل طبيعي موقعيت روستا تغيير کرده است اين برکه هاي قديمي بيش از دويست سال قدمت دارد ودر اين چند سال ،چند بار بوسيله ي مردمان روستا مرمت شده است اين برکه ها نقشي حياتي را براي مردمان روستا داشتند زيرا آب آشاميدني مردم را تأمين مي کردند و اين قابليت را دارند که تقريبا آب آشاميدني مردم را در طول يکسال و بيشتر تأمين کنند.

کوه نر

ارسال شده توسط: admin/ 441 0

اين كوه در جنوب شرقي روستا واقع شده است و يكي از كوه هاي حفاظتي روستا محسوب مي شود اما دليل مهم بودن اين كوه و اسم (نر)بودن آن،اين مي باشد كه بر روي اين كوه درختان نخلي از جنس(نر)،يعني بارور نمي شوند بلكه محصولي از آنها بدست

مي آيد براي بارور كردن درختان نخل ديگر بخصوص درختان نخل روستا استفاده مي شود و براي مردم روستا كوه مهمي بوده است.